Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: ΚΑ-104 Εξάμηνο Σπουδών: 2ο
Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην ανθρωπολογία της Αφρικής
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
3 5
Τύπος Μαθήματος: Υποχρεωτικό μάθημα γενικού υποβάθρου
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Κανένα
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus: Ναι
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): http://www.sah.aegean.gr/course/ka-104/

https://eclass.aegean.gr/courses/SA186/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα: Οι φοιτητές αποκτούν βασικές γνώσεις για την ιστορία και την ανθρωπολογία της υποσαχάριας Αφρικής. Με την ολοκλήρωση του πρώτου μέρους, είναι σε θέση να κατανοήσουν τις σχέσεις που συνδέουν ιστορικά την Αφρικανική ήπειρο με τον υπόλοιπο κόσμο (ιδιαίτερα την Δύση και την Ευρωπαϊκή ήπειρο): ποιες ήταν οι δημογραφικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις του Ατλαντικού δουλεμπορίου (μέσα του 17ου – τέλη του 19ου) και της αποικιοκρατίας (τέλη του 19ου – μέσα του 20ου) πάνω στις κοινότητες της υποσαχάριας Αφρικής; Σε τι βαθμό αυτές οι «συναντήσεις» καθόρισαν – και συνεχίζουν να καθορίζουν – την καθημερινότητα πολλών Αφρικανών;

    Με την ολοκλήρωση του δεύτερου μέρους οι φοιτητές πρέπει να έχουν αποκτήσει μια σαφή εικόνα για την ανθρωπολογία της (υποσαχάριας) Αφρικής και της θέσης που κατέχει στην κοινωνική ανθρωπολογία εν γένει: τι συνεισέφερε στον κλάδο και πως επηρεάστηκε από αυτόν (θεματικές, θεωρία, μέθοδος); Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα πρέπει να είναι σε θέση να εντάξουν το ανθρωπολογικό εγχείρημα σε ένα ευρύτερο πολιτισμικό και πολιτικό πλαίσιο.

    Γενικές Ικανότητες: Το μάθημα δίνει στους φοιτητές τα εργαλεία που τους επιτρέπουν να σκεφτούν κριτικά τόσο για τους Άλλους όσο και τους εαυτούς τους. Να συνειδητοποιήσουν πόσο σχετική είναι η θέση του δικού τους πολιτισμού μέσα σε έναν κόσμο πολλών πολιτισμών και ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Να θεωρήσουν τις αξίες του δικούς τους πολιτισμικού και κοινωνικού περιβάλλοντος στο φως διαφορετικών κοσμοαντιλήψεων  (κοινοτήτων της υποσαχάριας Αφρικής). Το μάθημα προάγει γενικά την κριτική, ανθρωπολογική σκέψη και στοχεύει – ιδανικά – στη διαμόρφωση κριτικά σκεπτόμενων ατόμων και πολιτών.


    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
    Εισαγωγή:  Τι είναι η ‘Αφρική’; 1. Η επινόηση της Αφρικής. 2. Αφρική: φυσικό περιβάλλον και γλώσσες.
    Ενότητα πρώτη: Εισαγωγή στην ιστορία της Αφρικής. 1. Το Υπερατλαντικό δουλεμπόριο. A. Απαρχές και εξέλιξη. B. Επιχειρείν και εμπειρία. Γ. Δημογραφικές επιπτώσεις. Δ. Πολιτικές επιπτώσεις. Ε. Οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Η. Οι συνέπειες της κατάργησης του υπερατλαντικού δουλεμπορίου. 2. Αποικιοκρατία. Α. Διαμοιρασμός. Β. Αντίσταση και διαπραγμάτευση. Γ. Αποικιακή διακυβέρνηση. Δ. Πρώιμες αποικιακές οικονομίες. Ε. Οι αλλαγές που έφερε η αποικιοκρατία (1918-1950). Ε.1. Οι αλλαγές στην οικονομία. Ε.2. Εκπαίδευση και θρησκεία. Ε.3. Πολιτικές αλλαγές. Ε.4. Η οικογένεια. 3. Ανεξάρτητη Αφρική (1950-1980). Α. Απότομη αύξηση του πληθυσμού. Β. Απελευθέρωση. Γ. Οικονομική ανάπτυξη. Δ. Πολιτική. 4. Μετααποικιακή Αφρική (1980-2000). Α. Δομική προσαρμογή. Β. Συρρίκνωση του κράτους και πολιτισμική αλλαγή. Γ. Πολιτικές αλλαγές. Δ. Πτώση της γονιμότητας. Ε. Η επιδημία του AIDS.
    Ενότητα δεύτερη: Κοινωνική ανθρωπολογία και Αφρική. 1. Ανθρωπολογία και Αφρική: οι απαρχές. Α. Η αντίληψη περί κοινωνικής εξέλιξης και το αποικιακό πρόταγμα. Β. Η ανθρωπολογία γίνεται επαγγελματική: νέοι κανόνες και νέα κριτήρια επαλήθευσης. 2. Ανθρωπολογία και αποικιοκρατία, 1920-1940. Α. Απαρχές: Αμερικανοί και Γάλλοι ανθρωπολόγοι στην Αφρική. Β. Το αποικιακό πλαίσιο και η Βρετανική κοινωνική ανθρωπολογία: οι δεκαετίες του 1920 και 1930. 3.  Ύστερη αποικιακή περίοδος – 1960. Α. Οι δεκαετίες του 1940 και του 1950: Radcliffe-Brown, Evans-Pritchard και Fortes. Β. Μετανάστευση και αστικός χώρος: μετασχηματιζόμενες ταυτότητες. Γ. Από τις ‘φυλές’ στο άστυ: μετατοπίσεις προοπτικών και μεθόδων. Δ. Προς τι τα δυο παραδείγματα, ‘φυλή’ και ‘άστυ’; 4. Ανεξαρτησία της Αφρικής και ανθρωπολογική εξειδίκευση, 1960-2010. Α. Εισαγωγή: η ακαδημαϊκή κοινότητα διερωτάται. Β. Σύνοψη των περασμένων και οι συνακόλουθες καινοτομίες. Γ. Θέματα και κατηγορίες. Γ.1. Ο Balandier και οι Γάλλοι μαρξιστές. Γ.2. Οικονομία, συγγένεια και φύλο. Γ.3. Γαλλικός δομισμός και άλλες προσεγγίσεις των τρόπων σκέψης, της θρησκείας και της συμβολικής τάξης. Γ.4. Πολιτική, πλουραλισμός και νόμος. Γ.5. Μετααποικιακές σπουδές.


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Χρήση πλατφόρμας open e-class, προβολέα
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Διαλέξεις 65
    Αυτόνομη μελέτη και προετοιμασία για την τελική εξέταση 60
    Τελική εξέταση 3
    Σύνολο Μαθήματος  128
    Αξιολόγηση Φοιτητών: Τελική εξέταση και εργασία (προαιρετική)
    Τα κριτήρια της αξιολόγησης τόσο στη τελική εξέταση όσο και στην (προαιρετική) εργασία είναι τα εξής:

    • βαθμός αφομοίωσης των ανθρωπολογικών εννοιών που αναπτύσσονται στο μάθημα
    • κατανόηση των αμοιβαίων σχέσεων της εθνογραφίας και της ανθρωπολογίας της Αφρικής και του κλάδου της κοινωνικής ανθρωπολογίας εν γένει
    • κατανόηση του τρόπου που η πρακτική της κοινωνικής ανθρωπολογίας (επιτόπια έρευνα και γραφή) σχετίζεται με το ευρύτερο κοινωνικό πολιτικό περιβάλλον σε διάφορες ιστορικές περιόδους

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

    1. Dumont, Louis. 1996 [1975]. Εισαγωγή σε δυο θεωρίες της κοινωνικής ανθρωπολογίας, Αθήνα: Καστανιώτη.
    2. Kuper, Adam. 1989 [1973]. Ανθρωπολογία και ανθρωπολόγοι. Η σύγχρονη Βρετανική σχολή. Αθήνα: Καστανιώτη.
    3. Kuper, Adam. 2007 [2005]. Η επανάκαμψη της πρωτόγονης κοινωνίας. Μεταμορφώσεις ενός μύθου, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
    4. Barley, Nigel. 2005 [1983]. Ο ανυποψίαστος ανθρωπολόγος. Αθήνα: Αιώρα.

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

    1. Africa
    2. Journal of African History
    3. Canadian Journal of African Studies/Revue Canadienne des Etudes Africaines
    4. Cahiers d’Etudes Africaines
    5. Journal des Africanistes
    6. African Studies Review