Διδάσκων: Κώστας Κανάκης

Κωδικός μαθήματος: ΠΑ/Σ-070
Τύπος μαθήματος: Πρακτική άσκηση/Σεμινάριο
Έτος σπουδών: 3ο-4ο 
Εξάμηνο σπουδών: 5ο-7ο 
Αριθμός πιστωτικών μονάδων (ECTS): 6
Αριθμός διδακτικών μονάδων: 3

    Περιεχόμενο μαθήματος: Σε αυτό το μάθημα οι φοιτητές/τριες εισάγονται στη μελέτη του Γλωσσικού Τοπίου (ΓΤ), του κλάδου της κοινωνιοπραγματολογίας που έχει ως αντικείμενό του τη μελέτη της (γραπτής συνήθως) γλώσσας στο δημόσιο χώρο. Παρότι η έρευα του ΓΤ συνδέθηκε ιστορικά με τη μελέτη της διγλωσσίας και της πολυγλωσσίας σε συγκεκριμένες κοινότητες, με ιδιαίτερη εστίαση στη γλωσσική ποικιλότητα και την εθνογλωσσική βιωσιμότητα, πιο πρόσφατα έχει υπάρξει σαφής στροφή σε περισσότερο πειραματικές προσεγγίσεις που  συμβολική σημασία των γραπτών μηνυμάτων σε σχέση με τους ευρύτερους λόγους που παράγονται και αναπαράγονται σε μία κοινότητα και αφορούν τοπικές ιεραρχίες. Αυτό το «δεύτερο κύμα» του ΓΤ μελετά το δυναμικό σημειωτικό τοπίο και την εθνογραφική ανάλυση γλωσσικού τοπίου  εμφορείται από την έννοια της υπερποικοιλότητας που θεωρείται πλέον ότι περιγράφει καταλληλότερα το βαθμό της παρατηρούμενης γλωσσικής ποικιλότητας. Παράλληλα, η έρευνα στρέφεται επίσης στη μελέτη του σημειωτικού τοπίου μέσω αφηγημάτων της ενσώματα βιωμένης εμπειρίας των δρώντων υποκειμένων και το ρόλο της επιτελεστικότητας του σώματος στη διαδικασία ανασημασιοδότησης του χώρου. Σε αντίθεση με το «πρώτο κύμα», όπου κυριάρχησαν οι δοκιμασμένες ποσοτικές μέθοδοι της παραδοσιακής κοινωνιολογίας της γλώσσας, το «δεύτερο κύμα» εκκινεί από την υπερποικιλότητα ως διαπιστώσιμο γεγονός και προϋποθέτει εθνογραφική προσέγγιση του λόγου που παράγεται στο δημόσιο χώρο.

    Επιδιωκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα: Το μάθημα αυτό επιχειρεί μια συνολική προσέγγιση της μελέτης του ΓΤ ως σήμερα –μία εποχή κατά την οποία η σχετική έρευνα επαναπροσδιορίζεται και προχωρά ταχύτατα προς νέες, συχνά πειραματικές, κατευθύνσεις. Βασική του επιδίωξη είναι α) να εξοικειώσει φοιτητές/τριες κοινωνικών επιστημών με τη μελέτη του ΓΤ ως πεδίου γλωσσικής και ανθρωπολογικής έρευνας και β) να καταδείξει τη σημασία της ενδεικτικότητας (που έχει φιλοσοφικές καταβολές και έχει απασχολήσει συστηματικά τη γλωσσολογική και ανθρωπογλωσσολογική έρευνα) σε αυτό το πεδίο. Οι γνώσεις που αποκτούν οι εκπαιδευόμενοι/ες προάγουν την κατανόηση της γλώσσας ως σύνθετου φαινομένου με γνωσιακή και κοινωνική βάση, ενώ οι σχετικές δεξιότητες τους επιτρέπουν να αναλύουν με συστηματικό τρόπο όψεις της γλωσσικής παραγωγής στο δημόσιο χώρο. Απώτερος στόχος είναι η προετοιμασία κοινωνικών επιστημόνων που αντιλαμβάνονται την αγκίστρωση των κοινωνικών φαινομένων στην έννοια του λόγου, ως πρακτικής που συγκροτεί την κοινωνική πραγματικότητα.

    Προαπαιτούμενα: Εισαγωγή στη γλωσσολογία

    Συνιστώμενη βιβλιογραφία προς μελέτη:

    α) Εγχειρίδια του μαθήματος: Κανένα

    β) Συμπληρωματική βιβλιογραφία:

    Shohamy, E. & Gorter, D. (ed.). 2009. Linguistic Landscape: Expanding the Scenery. New York & London.

    Shohamy, E., Ben-Rafael, E. & Barni, M. (eds.). 2010. Linguistic Landscape in the City. Multilingual Matters.

    Blommaert, J. 2013. Ethnography, Superdiversity and Linguistic Landscapes: Chronicles of Complexity. Bristol: Multilingual Matters.

    Barni, M. & Bagna, C. 2015. “The critical turn in LL: New methodologies and new items in LL.” Linguistic Landscape 1(1-2), 6-18.

    Blommaert, J. 2016. “The conservative turn in linguistic landscape studies.” http://alternative-democracyresearch.org/2016/01/05/the-conservative-turn-in-linguistic-landscape-studies/

    Blommaert, J. & De Fina, Α. 2015. “Chronotopic identities: On the timespace organization of who we are. Tilburg Papers in Culture Studies 153.

    Blommaert, J. & Maly, I. 2014. “Ethnographic linguistic landscape analysis and social change: A case study.” Tilburg Papers in Culture Studies 100.

    Jaworski, A. & Thurlow, C. 2010. “Introducing semiotic landscapes.” In A. Jaworski & C. Thurlow (eds.), Semiotic Landscapes: Language, Image, Space. London & New York, Continuum, 1-40.

    Pennycook, A. 2009. “Linguistic landscapes and the transgressive semiotics of graffiti.” In E. Shohamy & D. Gorter (eds.), Linguistic Landscape: Expanding the Scenery, 302-312. New York: Routledge.

    Pennycook, A. 2010. “Spatial narrations: Graffscapes and city souls.” In A. Jaworski & C. Thurlow (eds.), Semiotic Landscapes: Language, Image, Space, 137-150. London: Continuum.

    Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι: Διαλέξεις, παρουσιάσεις, συζήτηση, πρακτική εξάσκηση στην τάξη.

    Μέθοδοι αξιολόγησης / βαθμολόγησης: Προφορική παρουσίαση στην τάξη, πρόοδοι, γραπτή τελική εργασία.

    Γλώσσα διδασκαλίας: Ελληνική.

    Τρόπος παράδοσης μαθήματος: Φυσική παρουσία του διδάσκοντα συνεπικουρούμενη από εκπαιδευτικό υλικό αναρτημένο στην ιστοσελίδα του μαθήματος μέσα από τη σχετική πλατφόρμα.