Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: Ι-213 Εξάμηνο Σπουδών: ΣΤ’ (6ο)
Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνική πολιτική, εργασία και εργατικό κίνημα στην Ευρώπη
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις 3 6
Τύπος Μαθήματος: Επιλογής μάθημα, Ειδικού υπόβαθρου
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Κανένα
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus: Ναι
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/course/i-213/

https://eclass.aegean.gr/courses/SA231/ (απαιτείται εγγραφή)

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα: Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αναμένεται:

    • Να έχουν κατανοήσει την ευρωπαϊκή διάσταση της κοινωνικής πολιτικής και το πλαίσιο ανάδυσής της.
    • Να χρησιμοποιούν τις έννοιες της κοινωνικής πολιτικής, της μέριμνας (φροντίδας) και του κοινωνικού και να τις τοποθετούν στα ιστορικά τους συμφραζόμενα.
    • Να διακρίνουν τα χαρακτηριστικά της κοινωνικής πολιτικής σε διαφορετικές χώρες της Ευρώπης.
    • Να τοποθετούν το εργατικό κίνημα στο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναδύθηκε.
    • Να αναγνωρίζουν το φύλο ως κεντρικό παράγοντα στη διαμόρφωση της εργασίας και του εργατικού κινήματος.
    • Να χρησιμοποιούν τις έννοιες της τάξης και του φύλου στην ιστορική ανάλυση.
    • Να ερμηνεύουν διαφορετικές μορφές λόγου και να τον τοποθετούν στα ιστορικά του συμφραζόμενα.
    • Να μπορούν να επεξεργαστούν τα σύγχρονα κοινωνικά προβλήματα με τη θεωρητική σκευή των προσεγγίσεων του κράτους πρόνοιας.

    Αντικείμενο του μαθήματος αποτελεί η ιστορία του εργατικού κινήματος το δέκατο ένατο αιώνα στην Ευρώπη και η ανάδυση της κρατικής κοινωνικής πολιτικής με κύριους άξονες ανάλυσης την εργασία, την κοινωνική τάξη και το φύλο. Θα μας απασχολήσει η δημιουργία ενός νέου υποκειμένου, της εργατικής τάξης, και οι προσεγγίσεις της από τη νέα κοινωνική ιστορία. Ποιοι συγκροτούσαν αυτό το νέο πολιτικό υποκείμενο; Το σεμινάριο πραγματεύεται ζητήματα της εμφάνισης του εργατικού κινήματος και της σχέσης του με την ειδίκευση, το φύλο, τη θρησκεία, την εθνότητα και στοχεύει να αναδείξει τις διαφοροποιήσεις της συγκρότησης του πολιτικού υποκειμένου στις διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες, συνδέοντας τη συγκρότησή του με το οικονομικό και κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο.  Οι σχέσεις των κοινωνικών κινημάτων με το κράτος και η ανάδυση της κοινωνικής πολιτικής ήταν καθοριστικοί παράγοντες της διαμόρφωσης των κοινωνικών σχέσεων και υποκειμένων, καθώς το κράτος κάνει υπόθεσή του την εργασία. Θα αναλυθούν οι θεωρητικές προσεγγίσεις της κοινωνικής πολιτικής και θα τεθεί το συγκριτικό πλαίσιο εξέτασης της ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής. Θα αναλυθεί το ιστορικό περιεχόμενο των εννοιών της κοινωνικής πολιτικής, της μέριμνας και του κοινωνικού και θα αναδειχθούν οι έμφυλοι προσδιορισμοί τους. Η διάκριση δημόσιου/ιδιωτικού, κατεξοχήν έμφυλη διχοτομία, και η διαφορά του φύλου αποτέλεσαν κεντρικούς άξονες μέσα από τους οποίους γινόταν κατανοητή η εργασία, η εργατική τάξη και η προστασία. Θα αναλύσουμε τους τρόπους με τους οποίους οι έμφυλες και ταξικές διακρίσεις καθόρισαν την ανάπτυξη των προνοιακών πολιτικών αλλά και την ανάδυση συλλογικών υποκειμενικοτήτων.

    Γενικές Ικανότητες:

    • Επίδειξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου
    • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
    • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης
    • Διαμόρφωση συνείδησης σε σχέση με ζητήματα κοινωνικών δικαιωμάτων

    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

    1. Εισαγωγή στις έννοιες «κοινωνική πολιτική», «τάξη», «εργατικό κίνημα»
    2. Κοινωνική πολιτική: ο νόμος της Speenhamland
    3. Η έννοια της κοινωνικής τάξης στην ιστοριογραφία
    4. Το πολιτικό πλαίσιο της ανάδυσης της εργατικής τάξης
    5. Αγροτική οικονομία και Βιομηχανική Επανάσταση
    6. Ιστορικοποιώντας τη Βιομηχανική Επανάσταση
    7. Πρώιμη εργατική διαμαρτυρία: ο Λουδισμός
    8. Η δημιουργία της εργατικής τάξης στην Αγγλία
    9. Η συγκρότηση της γαλλικής εργατικής τάξης
    10. Το ευρωπαϊκό πλαίσιο των κοινωνικών κινημάτων: οι απαρχές
    11. Η έμμισθη οικιακή εργασία: Το ημερολόγιο της Hannah Cullwick
    12. Η Μεταρρύθμιση της Κοινωνικής Πρόνοιας: ο Νέος Νόμος για τους Φτωχούς, 1834
    13. Φύλο, τάξη και κράτος

    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Στο μάθημα χρησιμοποιείται η ελληνόγλωσση και αγγλόγλωσση βιβλιογραφία της ιστορίας της κοινωνικής πολιτικής και του εργατικού κινήματος. Χρησιμοποιούνται ιστορικοί ιστότοποι που περιέχουν πηγές της ιστορίας του εργατικού κινήματος. Το μάθημα υποστηρίζεται από ηλεκτρονική σελίδα στην πλατφόρμα Open eClass, όπου υπάρχει αναρτημένο βιβλιογραφικό και άλλο υλικό.
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Διαλέξεις 40
    Πρόοδος 30
    Aυτόνομη μελέτη της βιβλιογραφίας κατά τη διάρκεια του εξαμήνου 35
     Μελέτη προετοιμασίας για εξετάσεις  55
    Σύνολο Μαθήματος  160
    Αξιολόγηση Φοιτητών: Γλώσσα αξιολόγησης: Ελληνική

    Μέθοδος αξιολόγησης: Γραπτή τελική εξέταση

    Η μέθοδος αξιολόγησης καθώς και η διδακτέα και εξεταστέα ύλη ανακοινώνονται στους/ις φοιτήτριες/ές στην έναρξη του ακαδημαϊκού εξαμήνου. Παρέχεται η δυνατότητα συμμετοχής σε ενδιάμεση εξέταση με τη μορφή προόδου.

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

    1. Karl Polanyi, Ο μεγάλος μετασχηματισμός (μτφ. Κ. Γαγανάκης), Θεσσαλονίκη: Νησίδες 2007.
    2. Ε.Π.Τόμσον, Η δημιουργία της αγγλικής εργατικής τάξης. Αθήνα: Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς 2018.
    3. Dick Geary, Το ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα, Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο 1988.
    4. Maxine Berg, The Age of Manufactures: 1700-1820: Industry, Innovation and Work in Britain (2η έκδοση), Routledge 1994.
    5. Goeff Eley, Σφυρηλατώντας τη δημοκρατία: ιστορία της ευρωπαϊκής αριστεράς. Α΄ τόμος (1850-1923). Αθήνα: Σαββάλας 2010.
    6. Αντώνης Λιάκος, Εργασία και πολιτική στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου: Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας και η ανάδυση των κοινωνικών θεσμών. Αθήνα: Νεφέλη 2014 (β΄έκδοση).
    7. David Landes, Τα γρανάζια του χρόνου: Τα ρολόγια και η δημιουργία του σύγχρονου κόσμου. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης 2012.
    8. Ο Προμηθέας χωρίς δεσμά (μτφ. Χ. Μεντζαλίρα). Αθήνα: Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς 2009.
    9. Ο πλούτος και η φτώχεια των εθνών: Γιατί μερικά έθνη είναι τόσο πλούσια και μερικά τόσο φτωχά (μτφ. Α. Αλαβάνου). Αθήνα: Λιβάνης 2005.
    10. Derek Aldcroft, Η ευρωπαϊκή οικονομία, 1750-1914: Θεματική προσέγγιση. Αθήνα: Αλεξάνδρεια 2005.
    11. Derek Aldcroft, Η ευρωπαϊκή οικονομία, 1914-2000: Θεματική προσέγγιση (μτφ. Ν. Σταματάκης). Αθήνα: Αλεξάνδρεια 2007.
    12. Robert Heilbroner και William Mildberg, Η γένεση της οικονομικής κοινωνίας. Αθήνα: Κριτική 2010.
    13. Έφη Αβδελά, «Η κοινωνική τάξη στη σύγχρονη ιστοριογραφία». Τα Ιστορικά, 12, 22, Ιούνιος 1995. 173-204.
    14. Francois-Xavier Merrien, Αντιμέτωποι με τη φτώχεια: Η Δύση και οι φτωχοί χθες και σήμερα. Παπαζήσης 1996.
    15. Έφη Αβδελά, «Το αντιφατικό περιεχόμενο της κοινωνικής προστασίας: Η νομοθεσία για την εργασία των γυναικών στη βιομηχανία (19ος – 20ός αιώνας)». Τα Ιστορικά 11, 1989: 336-360.
    16. Jacques Rancière, La nuit des prolétaires: Archives du réve ouvrier. Παρίσι: Fayard, 1981 [αγγλική μετάφραση, Nights of Labor].
    17. Μαρία Κορασίδου, Όταν η Αρρώστια Απειλεί: Επιτήρηση και έλεγχος της υγείας του πληθυσμού στην Ελλάδα του 19ου αιώνα. Αθήνα, Τυπωθήτω.
    18. Carolyn Steedman, An Everyday Life of the English Working Class. Work, Self and Sociability in the Early Nineteenth Century, Cambridge University Press, 2013.
    19. Marcel Van der Linden and Jurgen Rojahn (eds.), The Formation of Labour Movements, 1870-1914. Brill 1990.
    20. Ira Katznelson και Aristide R. Zolberg (επιμ.), Working-Class Formation: Nineteenth-Century Patterns in Western Europe and the United States, Princeton University Press, 1986.
    21. Kathleen Canning, «Social Policy, Body Politics: Recasting the Social Question in Germany, 1875-1900» στο L. Frader και S.O. Rose (επιμ.), Gender and Class in Modern Eurοpe, Cornell University Press, 1995.
    22. François Ewarld, 2000. Ιστορία του Κράτους Πρόνοιας (μτφ. Μ. Κορασίδου). Gutenberg.

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

    Journal of Social History
    International Labour and Working-Class History
    Economic History Review
    History Workshop Journal
    Gender and History
    Past and Present