Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: Ι-258 Εξάμηνο Σπουδών: Z’ (7o)
Τίτλος Μαθήματος: Συγγένεια, γάμος, οικογένεια στον οθωμανικό και ελληνικό χώρο, 18ος-19ος αιώνας
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις, φροντιστήρια 3 6
Τύπος Μαθήματος: Επιλογής μάθημα, Ειδικού υποβάθρου
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Κανένα
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus: ΝΑΙ
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/course/i-258/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα: Ο/Η φοιτητής/-τρια καλείται

    Ο/Η φοιτητής/-τρια καλείται να κατανοήσει την κεντρική σημασία των συγγενικών σχέσεων στις κοινωνίες που μελετώνται και ιδιαίτερα το βάρος των τρόπων μεταβίβασης των οικογενειακών αγαθών. Ακόμα, καλείται να δοκιμάσει, στο συγκεκριμένο πεδίο της ιστοριογραφίας, την προσέγγιση εθνογραφικής και ιστορικής έρευνας και επομένως να συνδυάσει τα δυο γνωστικά αντικείμενα των σπουδών του. Από τη μαθησιακή διαδικασία αναμένεται από τους φοιτητές/φοιτήτριες να κατανοήσουν, στη βάση ιστορικών μελετών και παραδειγμάτων, τη λειτουργία των συγγενικών σχέσεων σε κοινωνίες που μελετούν, να συνδυάσουν την εθνογραφική με την ιστορική έρευνα στο μελετώμενο πεδίο, να εξοικειωθούν με νομικές ρυθμίσεις (εκκλησιαστικές, κοινοτικές) σχετικά με την οργάνωση της συγγένειας στο παρελθόν.

    Γενικές Ικανότητες: 
    Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
    Αυτόνομη εργασία
    Ομαδική εργασία
    Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
    Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
    Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης


    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

    Στο μάθημα εξετάζεται η δομή και οργάνωση του οικιακού χώρου στο μεταβαλλόμενο πλαίσιο του ελληνο-οθωμανικού περιβάλλοντος κατά τον 18ο και 19ο αιώνα. Παρουσιάζεται η σύνθεση της οικιακής ομάδας και η σημασία του οικιακού μοντέλου οργάνωσης, η λειτουργία της ως μονάδας παραγωγής και κατανάλωσης, αλλά και ως φορολογικής μονάδας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις συγγενικές σχέσεις, όπως διαμορφώνονται σε συσχέτιση με τη σύνθεση της οικιακής ομάδας και τον τύπο εγκατάστασης, και την ηγεμονική τους θέση στη συγκρότηση κοινωνικών και οικονομικών δικτύων, στην κλίμακα τόσο της κοινότητας όσο και της περιοχής, και επομένως στη λειτουργία της γαμηλιακής αγοράς και των γαμήλιων στρατηγικών. Εξετάζεται επίσης το πλαίσιο της κυκλοφορίας των οικογενειακών αγαθών ανάμεσα στις γενιές, οι κανόνες αλλά και οι πρακτικές της μεταβίβασης των αγαθών. Έμφαση δίνεται στην κανονιστική λειτουργία του δικαιϊκού πλαισίου, εκκλησιαστικού και κοσμικού, στα ζητήματα της συγγένειας και του γάμου και οι τρόποι με τους οποίους το θεσμικό πλαίσιο οριοθετεί τις πρακτικές, επιτρέπει αποκλίσεις ή και μετασχηματίζεται κάτω από την πίεση των μεταβαλλόμενων συνθηκών. Ο οικιακός χώρος προσεγγίζεται επομένως ως τόπος παραγωγής ποικίλων σχέσεων, που καθορίζονται από ένα κανονιστικό πλαίσιο και από το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον, και εντός του οποίου τα υποκείμενα, συλλογικά –ως οικιακές ομάδες ή συγγενικά δίκτυα, αλλά και ατομικά, προσδιορίζονται, περιορίζονται από ή και ανατρέπουν το πλαίσιο οργάνωσης της συγγένειας. Ταυτόχρονα, επιχειρείται να αναδειχθεί μια ‘οικονομία’ των συναισθημάτων μέσα από τη θέση που τα άτομα κατέχουν στον οικιακό χώρο σε σχέση με την κυκλοφορία των αγαθών.


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Με φυσική παρουσία της διδάσκουσας
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Χρήση οπτικών μέσων, χρήση του e-class
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Εβδομαδιαίες διαλέξεις 32
    Εβδομαδιαίο φροντιστήριο μελέτης των πηγών 8
    Παρουσίαση και συγγραφή μικρών εργασιών 60
    Τελική γραπτή εξέταση 80
    Σύνολο Μαθήματος  180
    Αξιολόγηση Φοιτητών: Α. Αξιολόγηση όσων προσέρχονται στην τελική εξέταση με βάση το γραπτό τους
    Β. Αξιολόγηση όσων φοιτητών παρακολουθούν και συμμετέχουν στο μάθημα και καταθέτουν γραπτές εργασίες στη βάση των παραπάνω, χωρίς τελική εξέταση

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

    B. Vernier, 1998, Η κοινωνική γένεση των αισθημάτων. Πρωτότοκοι και υστερότοκοι στην Κάρπαθο
    Ε. Παπαταξιάρχης – Θ. Παραδέλλης (επιμ.), 1998, Ανθρωπολογία και παρελθόν. Συμβολές στην κοινωνική ιστορία της νεότερης Ελλάδας
    Τεάζη-Αντωνακοπούλου, Ι. 1985. «Η μελέτη της οικογένειας από κοινωνικο-ιστορικής και ανθρωπολογικής σκοπιάς», σ. 43-64, στο Ελληνική Κοινωνία. Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής κοινωνίας, Αθήνα.
    Καυταντζόγλου, Ρ. (επιμ.). 1996. Οικογένειες του παρελθόντος. Μορφές οικιακής οργάνωσης στην Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
    Καυταντζόγλου, Ρ. 1995. «Η μελέτη του συγγενειακού πεδίου μιας ιστορικής κοινωνίας: πηγές και προβλήματα», σ.113-128, Ο Ίστωρ, 8.
    Καλπουτζή, Ε. 2001. Συγγενικές σχέσεις και στρατηγικές ανταλλαγών. Το παράδειγμα της Νάξου τον 17ο αιώνα.
    Piault, C. (επιμ.). 1996. Οικογένειες και περιουσία στην Ελλάδα και την Κύπρο.
    Κουρούκλη, Μ. 2008. Έργα και ημέρες στην Κέρκυρα. Ιστορική Ανθρωπολογία μιας τοπικής κοινωνίας.
    Papataxiarchis, Ε.– S. Petmezas. 1998. “The Devolution of Property and Kinship Practices in Late- and Post-Ottoman ethnic Greek Societies. Some Demo-Economic Factors of 19th and 20th Century Transformations”, στο G. Bouchard, J. Goy, A.-L. Head-Konig (επιμ.). Problèmes de la transmission des exploitations agricoles (XVIIIe-XXe siècles).
    Κάσδαγλη, Α. 2004. “Family and Inheritance in the Cyclades, 1500-1800: Present Knowledge and unanswered questions”, 257-274, The History of the Family, 9. Ελληνική Κοινωνία. Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας, 2-3. 1994.
    Ε. Βαρίκα, 2004, Η εξέγερση των κυριών. Η γένεση της φεμινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα, 1833-1907
    Α. Μπακαλάκη-Ε. Ελεγμίτου, 1987, Η εκαίδευση εις τα του οίκου και τα γυναικεία καθήκοντα. Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους έως την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1920
    Χ. Εξερτζόγλου, 2010, Οι «χαμένες πατρίδες» πέρα από τη νοσταλγία. Μια κοινωνική-πολιτισμική ιστορία των Ρωμιών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (μέσα 19ου-αρχές 20ού αιώνα)
    Ε. Κάννερ, 2012, Έμφυλες κοινωνικές διεκδικήσεις από την οθωμανική αυτοκρατορία στην Ελλάδα και στην Τουρκία: ο κόσμος μιας ελληνίδα χριστιανής δασκάλας
    Ε. Φουρναράκη, 1987, Εκπαίδευση και αγωγή των κοριτσιών: ελληνικοί προβληματισμοί, 1830-1910.

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

    History of the Family
    Family and History