Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: Ι-265 Εξάμηνο Σπουδών: Β΄ (2ο)
Τίτλος Μαθήματος: Η Ευρώπη και η ιστορία των λαών «χωρίς ιστορία»
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις 3 5
Τύπος Μαθήματος: Υποχρεωτικό μάθημα γενικού υποβάθρου
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Κανένα
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus: Όχι
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/course/i-265/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα: Στόχος του μαθήματος είναι

    • να εξοικειώσει τους φοιτητές με την ιστορική διαδικασία η οποία συνέδεσε, κατά την αυγή της αποικιοκρατίας, τον μη-ευρωπαϊκό κόσμο με τη «Δύση»
    • να αναδείξει τις μορφές ηγεμονίας  και νομιμότητας του ισπανικού αποικιακού εγχειρήματος το 16ο αιώνα
    • στόχο αποτελεί επίσης η κατανόηση των τρόπων με τους οποίους συνδέονται διαφορετικές πολιτισμικές τάξεις και των τρόπων με τους οποίους παράγονται υβριδικές πολιτισμικές πραγματικότητες, μέσα από τις σχέσεις ανάμεσα στους μητροπολιτικούς Ισπανούς, τους αποίκους-κρεολούς και τις γηγενείς κοινότητες
    • η εξοικείωση στην προσέγγιση ζητημάτων, που έχουν απασχολήσει τους φοιτητές στο επίπεδο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσής τους, στο πλαίσιο όμως μιας ευρωποκεντρικής αντίληψης  που εστιάζει στην αδιάπτωτη πορεία του ευρωπαϊκού κόσμου προς την πρόοδο. Αναμένεται να κατανοήσουν, ότι και οι λαοί «χωρίς ιστορία» των σχολικών εγχειριδίων, κατέχουν θέση, όπως και οι Ευρωπαίοι ή άλλοι «ιστορικοί» λαοί, στην ιστορική διαδικασία, ως κοινωνίες που παρήγαγαν «πολιτισμό» και που δέχτηκαν, άλλοτε παθητικά και άλλοτε ενεργητικά, τις επιπτώσεις της ευρωπαϊκής επέκτασης.

    Γενικές Ικανότητες: 

    • Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
    • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και την πολυπολιτισμικότητα
    • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης

    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
    Στο μάθημα εξετάζεται η ηγεμονική συγκρότηση της Ευρώπης κατά το 16ο αιώνα, μέσα από την κατανόηση της ισπανικής κυριαρχίας σε σημαντικό τμήμα της αμερικανικής ηπείρου. Τρεις είναι οι κεντρικές θεματικές ενότητες που συγκροτούν το μάθημα. Η πρώτη θεματική ενότητα εξετάζει τη μεσογειακή-ευρωπαϊκή πορεία προς το «1492», την ευρωπαϊκή δηλαδή επέκταση κατά το 15ο και το 16ο αιώνα, χαρτογραφώντας την ‘έξοδο’ του ευρωπαϊκού ναυτικού και εμπορικού κόσμου στον Ατλαντικό και τις συνθήκες εκείνες που κατέστησαν πραγματοποιήσιμες τις εξερευνητικές αποστολές και την ευρωπαϊκή επέκταση, με ιδιαίτερη έμφαση στο μεσογειακό κόσμο και τις ιβηρικές μοναρχίες. Η δεύτερη θεματική ενότητα εξετάζει τις επιπτώσεις της κατάκτησης αμερικανικών εδαφών από το ισπανικό στέμμα κατά το 16ο αιώνα στους τοπικούς πληθυσμούς, αλλά και στους ίδιους τους κατακτητές, τη νέα τάξη πραγμάτων που επιβάλλουν οι νέοι κυρίαρχοι και τις μορφές ηγεμονίας –κοινωνικής, οικονομικής, πολιτισμικής. Τέλος, η τρίτη θεματική ενότητα του μαθήματος επιχειρεί να παρουσιάσει και να συζητήσει το πλαίσιο (νομικό, φιλοσοφικό και θεολογικό) μέσα στο οποίο, κατά το 16ο αιώνα, τοποθετήθηκε, συζητήθηκε, απέκτησε νομιμότητα ή αποτέλεσε αντικείμενο κριτικής η κατάκτηση και κυριαρχία των Ισπανών στην Κεντρική και Νότια Αμερική. Εξετάζονται επομένως οι τρόποι με τους οποίους  προσεγγίστηκε,  την περίοδο της κατάκτησης, το ηθικό ζήτημα που έθετε η δράση των Ισπανών στις κατακτημένες περιοχές και το πολιτικό ζήτημα της νομιμότητας ή μη της ισπανικής κυριαρχίας σε αμερικανικά εδάφη. Τελικά, στο μάθημα εξετάζονται οι τρόποι ένταξης των ‘λαών χωρίς ιστορία’ στα οικονομικά, πολιτικά και αξιακά  προτάγματα του ευρωπαϊκού κόσμου και το πλαίσιο της νομιμοποίησης της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, στην αυγή της αποικιοκρατικής της επέκτασης.


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Χρήση της εκπαιδευτικής πλατφόρμας open e class
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Διαλέξεις 40
    Αυτόνομη μελέτη και προετοιμασία για τις εξετάσεις 70
    Αναλύσεις κειμένων στην τάξη 17
    Εξέταση 3
    Σύνολο Μαθήματος  130
    Αξιολόγηση Φοιτητών:
    • Προαιρετική γραπτή εργασία (30% της τελικής βαθμολογίας)
    • Γραπτή τελική εξέταση

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

    α) Εγχειρίδια του μαθήματος:

    Pagden, Α., 2004. Λαοί και Αυτοκρατορίες. Οι Ευρωπαίοι και ο υπόλοιπος κόσμος από την αρχαιότητα έως σήμερα.

    Τοντόροφ, Τ. 2004. Η κατάκτηση της Αμερικής. Το πρόβλημα του Άλλου.

    Φλιτούρης Λ., 2014, Αποικιακές Αυτοκρατορίες. Η εξάπλωση της Ευρώπης στον κόσμο, 16ος-19ος αιώνας

    β) Συμπληρωματική βιβλιογραφία:
    Wolf, Ε. 2008. Η Ευρώπη και οι λαοί χωρίς ιστορία.

    Aymard, Μ. «1492: η Ευρώπη και ο κόσμος», σ. 11-30, στο M. Aymard- E. Αρβελέρ. 2000. Οι Ευρωπαίοι. Β΄τ.

    Subrahmanyam, S. «Τα στάδια της κατάκτησης των θαλασσών», σ. 45-57, στο ίδιο.

    Mollat, M. 1999. Η Ευρώπη και η θάλασσα.

    Vicens-Vives, J. 1997. Σύντομη ιστορία της Ισπανίας.

    Wachtel, N. «Ο εκπολιτισμός», σ.38-65, στο J. Le Goff- P. Nora, Το έργο της ιστορίας, τ.3.

    Favre, H.,1995. Οι Ίνκας.