Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: Ι-287 Εξάμηνο Σπουδών: Η' (8o)
Τίτλος Μαθήματος: Διδακτική της Ιστορίας
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις 3 6
Τύπος Μαθήματος: Επιλογής μάθημα, Ειδίκευσης γενικών γνώσεων.
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Κανένα
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus:
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/course/i-287/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα:

    • Να κατανοούν οι φοιτητές/τριες τις βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις και έννοιες στο γνωστικό πεδίο της Ιστορίας
    • Να κατανοούν και να αξιολογούν τη σχέση μεταξύ Ιστορίας, Ιστοριογραφίας και Διδασκαλίας της Ιστορίας
    • Να είναι σε θέση να αναλύουν κριτικά τις διασυνδέσεις μεταξύ Ακαδημαϊκής και Σχολικής Ιστορίας.
    • Να διδαχθούν βασικές αρχές της ιστορικής επιστήμης, όπως η κριτική ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων
    • Να διδαχθούν βασικές έννοιες της τρέχουσας αντίληψης για την Ιστορία και να μάθουν να τις αντιπαραβάλουν με έννοιες της ιστορικής επιστήμης
    • Να διδαχθούν βασικές μεθόδους, τεχνικές και πρακτικές της διδασκαλίας της Ιστορίας

    Γενικές Ικανότητες:

    • Ικανότητα ανάλυσης των κοινωνικών παραγόντων που επιδρούν στη διαμόρφωση των αντιλήψεων για την Ιστορία και την Ιστοριογραφία.
    • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών με τη χρήση των απαραίτητων τεχνολογιών.
    • Αυτόνομη εργασία.
    • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον (συνδυασμός κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών).
    • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα.
    • Σχεδιασμός κοινωνικών και πολιτικών παρεμβάσεων.
    • Επιδίωξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου.
    • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής.
    • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.


    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

    Η διδακτική της ιστορίας εστιάζει στη μελέτη των τρόπων μεταφορά της ιστορικής γνώσης μέσα από τους μηχανισμούς της εκπαίδευσης σε ακροατήρια που ποικίλλουν ως προς την ηλικία, τη σύνθεσης και το επίπεδο σπουδών. Η κατάρτιση στη διδακτική της ιστορίας συνεισφέρει σημαντικά στον τρόπο με τον οποίο ενισχύεται η κριτική ερμηνεία των ιστορικών γεγονότων και, παράλληλα, αποτρέπεται η ανάπτυξη πνεύματος μισαλλοδοξίας και διακρίσεων. Τέλος, στόχος του μαθήματος είναι η εμβάθυνση σε στερεότυπες έννοιες της τρέχουσας αντίληψης για την ιστορία, όπως αντικειμενικότητα, παραχάραξη, ιδεολογικά στερεότυπα κτλ. Η προσέγγιση όλων των θεμάτων οφείλει να καλύπτει με ισορροπημένο τρόπο τόσο την μεθοδολογική όσο και την ουσιαστική πτυχή τους.

    ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ:
    1η εισήγηση
    Τι είναι η Ιστορία: απόπειρες οριοθέτησης μιας πολυπρισματικής έννοιας Ι:
    Η Σχολή των Annales (Marc Bloch, Fernand Braudel, Jacques Le Goff, Marc Ferro)

    2η εισήγηση
    Τι είναι η Ιστορία: απόπειρες οριοθέτησης μιας πολυπρισματικής έννοιας ΙΙ:
    Μέρος 1: Ο Karl Löwith και το νόημα της Ιστορίας.
    Μέρος 2: Ο François Châtelet και η γέννηση της Ιστορίας.

    3η εισήγηση
    Τι είναι η Ιστορία: απόπειρες οριοθέτησης μιας πολυπρισματικής έννοιας ΙΙΙ:
    Βρετανικές απαντήσεις σε παλιά ερωτήματα: E. H. Carr και Eric Hobsbawm

    4η εισήγηση
    Ιστορία και Ιστοριογραφία

    5η εισήγηση
    Έννοιες της Ιστορίας: Ιστορία και Αφήγηση
    Μέρος 1: Παρελθόν και παρόν της αφήγησης
    Μέρος 2: Η ιστορική αφήγηση στη σχολική τάξη

    6η εισήγηση
    Έννοιες της Ιστορίας ΙΙ:
    Μέρος 1: Ιστορία και Ερμηνεία
    Μέρος 2: Τα όρια της Ερμηνείας

    7η εισήγηση
    Έννοιες της Ιστορίας ΙΙΙ:
    Μέρος 1: Ιστορία, Μνήμη, Χρόνος
    Μέρος 2: Το μοντέλο του Paul Ricœur

    8η εισήγηση
    Το πέρασμα από την ακαδημαϊκή Ιστορία στη Σχολική Ιστορία

    9η εισήγηση
    Η διδασκαλία της Ιστορίας

    10η εισήγηση
    Μέθοδοι, τεχνικές και πρακτικές της διδασκαλίας της Ιστορίας

    11η εισήγηση
    Στερεότυπες έννοιες της τρέχουσας αντίληψης για την Ιστορία Ι: Αντικειμενικότητα και Παραχάραξη

    12η εισήγηση
    Στερεότυπες έννοιες της τρέχουσας αντίληψης για την Ιστορία ΙΙ: Ιδεολογικά στερεότυπα και Σχολική Ιστορία

    13η εισήγηση
    Ανακεφαλαίωση


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Κατά περίπτωση χρήση power point και διαδικτύου στην αίθουσα.
    Ηλεκτρονικά εργαλεία πρόσβασης και οργάνωσης βιβλιογραφίας.
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Διαλέξεις 39
    Μελέτη εκτός μαθήματος 60
    Προετοιμασία για τις εξετάσεις 60
    Σύνολο Μαθήματος  159
    Αξιολόγηση Φοιτητών: Η τελική βαθμολογία διαμορφώνεται με βάση τις εξής παραμέτρους:
    • Γραπτές εξετάσεις (Ερωτήσεις ανάπτυξης δοκιμίων).
    • Προαιρετική δυνατότητα γραπτής εργασίας της επιλογής των φοιτητών/τριών, υπό τις οδηγίες του διδάσκοντα, σε ζητήματα που αποτελούν αντικείμενα ανάλυσης του σεμιναρίου. Η εργασία θα γίνει ατομικά και η έκτασή της θα είναι έκτασης μέχρι 7.000 λέξεις (ή περίπου 15 σελίδες Α4), γραμματοσειρά Times New Roman 12, διάστιχο 1,5 (υποσημειώσεις Times New Roman 10, διάστιχο 1). Η εργασία παραδίδεται στο τέλος του εξαμήνου και η βαθμολόγησή της συμψηφίζεται με τη βαθμολογία της γραπτής εξέτασης.

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Εγχειρίδια του μαθήματος:
    ΑΒΔΕΛΑ Ε., Ιστορία και Σχολείο, νήσος, Αθήνα, 1998.
    BLOCH Μ., Απολογία για την ιστορία : το επάγγελμα του ιστορικού, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα, 1994.
    ΚΑΒΒΟΥΡΑ Δ., Διδακτική της ιστορίας : επιστήμη, διδασκαλία, μάθηση, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2010.

    Συμπληρωματική βιβλιογραφία:
    ΒΑΪΝΑ Μ., Θεωρητικό πλαίσιο διδακτικής της τοπικής ιστορίας για τον Εικοστό Πρώτο αιώνα, Gutenberg, Αθήνα, 1997.
    BRAUDEL F., Γραμματική των Πολιτισμών, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα, 2001.
    CARR E. H., Τι είναι Ιστορία;, Γνώση, Αθήνα, 1999.
    F. CHÂTELET, Η γέννηση της ιστορίας: η διαμόρφωση της ιστορικής σκέψης στην αρχαία Ελλάδα, Σμίλη, Αθήνα, 1992.
    ΓΚΕΦΟΥ-ΜΑΔΙΑΝΟΥ Δ., Όψεις ανθρωπολογικής έρευνας : πολιτισμός, ιστορία, αναπαραστάσεις, Πατάκης, Αθήνα, 2011.
    DE CERTEAU Μ., L’écriture de l’histoire, Gallimard, Paris, 1988.
    FERRO Μ., Πως αφηγούνται την Ιστορία στα παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2000.
    FERRO Μ., Τα ταμπού της ιστορίας, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2002.
    HOBSBAWM E. J., Η επινόηση της παράδοσης, Θεμέλιο, Αθήνα, 2004.
    HOBSBAWM E. J., Για την ιστορία, Θεμέλιο, Αθήνα, 1998.
    LE GOFF J., Ιστορία και μνήμη, Νεφέλη, Αθήνα, 1998.
    LE GOFF J., Πρέπει, αλήθεια, να κόβουμε την ιστορία σε φέτες;, Angelus Novus, Βριλήσσια Αττικής, 2016.
    LÖWITH K., Το νόημα της Ιστορίας, Γνώση, 1985.
    Ιστορία των εννοιών. Διαδρομές της ευρωπαϊκής ιστοριογραφίας, συλλογικό, Ε.Μ.Ν.Ε. – ΜΝΗΜΩΝ, Αθήνα, 2006.
    ΚΟΚΚΙΝΟΣ Γ., Επιστήμη, Ιδεολογία, Ταυτότητα. Το μάθημα της Ιστορίας στον αστερισμό της υπερεθνικότητας και της παγκοσμιοποίησης, Μεταίχμιο, 2003.
    ΚΟΚΚΙΝΟΣ Γ., Διδακτικές προσεγγίσεις στο μάθημα της ιστορίας : για μια νέα διδακτική μεθοδολογία στην υπηρεσία της κριτικής ιστορικής σκέψης, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2006.
    ΚΟΚΚΙΝΟΣ Γ. – ΝΑΚΟΥ ΕΙΡ. (επ. επιμ.), Προσεγγίζοντας την ιστορική εκπαίδευση στις αρχές του 21ου αι., Μεταίχμιο, Αθήνα, 2006.
    MILLER S. T., Νεότερη και σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία, Gutenberg, Aθήνα, 2018.
    MONIOT H., Η διδακτική της ιστορίας, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2000.
    NOVICK P., That Noble Dream. The “Objectivity Question” and the American Historical Profession, Cambridge University Press, Cambridge, 1998.
    RICŒUR P., Temps et récit, vol. I-III, Seuil, Paris, 1983-1985.
    VEYNE P., Comment on écrit l’histoire, Seuil, Paris, 1971.

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
    • Annales. Histoire, Sciences Sociales
    • Historische Zeitschrift
    • History and Theory
    • Journal of Interdisciplinary History
    • Journal of Social History
    • Social Science History