Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: ΚΑ-197 Εξάμηνο Σπουδών: Δ' (4o)
Τίτλος Μαθήματος: Ανθρωπολογία της Παιδικής Ηλικίας
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις 3 5
Τύπος Μαθήματος: Ειδικού υποβάθρου ανάπτυξης δεξιοτήτων
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Κανένα
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus: Οχι
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/course/ka-197/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα:

    Η ανθρωπολογική ενασχόληση με την παιδική ηλικία προβληματοποιεί τις έννοιες παιδί και παιδική ηλικία, αντλώντας από σχετικές εθνογραφίες και διαπολιτισμικές μελέτες. Μελετώνται οι πρακτικές, νοηματοδοτήσεις και οι ορισμοί που αφορούν τις έννοιες παιδί και παιδική ηλικία και τα πρώτα στάδια της ζωής; μελετώνται τα βιώματα, οι θεσμοί, και οι σχέσεις κλειδιά που πλαισιώνουν την παιδική ηλικία στα διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια. Στα πλαίσια του μαθήματος διερευνώνται διαφορετικές μορφές (σωστής) ανατροφής και γονεϊκότητας, διαφορετικές αντιλήψεις γύρω από την προσπάθεια της κοινωνίας να ενσωματώσει τα παιδιά καθώς αυτά μεγαλώνουν. Σύγχρονες ανθρωπολογικές προσεγγίσεις ασχολούνται με κριτικές αναγνώσεις κυρίαρχων –κυρίως ψυχολογικών– θεωριών σχετικά με την ανάπτυξη των παιδιών, καθώς και με την προσπάθεια ανάδειξης μεθοδολογικών και θεωρητικών εργαλείων έτσι ωστε να αναδειχθούν τα παιδιά ως κύριοι συνομιλητές κατά την ερευνητική διαδικασία και ως φορείς δράσης. Στα πλαίσια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα μάθουν επίσης γύρω από τις αρχικές ανθρωπολογικές μελέτες που διαφωτίζουν την παιδική ηλικία, γύρω από συζητήσεις σχετικά με την κοινωνικοποίηση των παιδιών, για το πώς η παιδική ηλικία διαφοροποιείται σε σχέση με τη φυλή, το φύλο, την εθνικότητα, την τάξη, για το πώς η παγκοσμιοποίηση και ο καταναλωτισμός προκαλούν μετατωπίσεις στις σχετικές νοηματοδοτήσεις και πρακτικές. Τέλος θα συζητηθούν ζητήματα που συνδέονται με παιδιά σε κίνδυνο καθώς με τα δικαιώματα των παιδιών.

    Με την επιτυχή ολοκληρωση του μαθήματος ο/η φοιτητής/ήτρια θα είναι σε θέση:]
    – Να γνωρίζει το πεδίο ανθρωπολογικής διερεύνησης και εθνογραφικής δράσης που εστιάζει στην παιδική ηλικία
    – Να κατανοεί τις διαφορετικές νόρμες και τις προσδοκίες μικρών και μεγάλων από τόπο σε τόπο καθώς και τις διαφορετικές μορφές ανατροφής και γονεϊκότητας
    – Να μπορεί να τοποθετητεί κριτικά απέναντι στη διεπιστημονική συζήτηση γύρω από το δίπολο φύση/ανατροφή
    – Να αναγωρίζει εθνογραφικά πεδία μελέτης που σχετίζονται με την ανθρωπολογία της παιδικής ηλικίας

    Γενικές Ικανότητες:

    Αυτόνομη εργασία
    Παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών
    Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής
    Παραγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης


    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

    1. Εισαγωγή στο μάθημα

    2. Θεωρητικές προσεγγίσεις της παιδικής ηλικίας

    3. Οι πρώτες ανθρωπολογικές μελέτες

    4. Διερευνώντας τη βρεφική ηλικία σε διαφορετικά πολιτισμικά πλαίσια

    5. Κριτικές προσεγγίσεις της ανατροφής των παιδιών και της έννοιας της γονεϊκότητας

    6. Τα πρώτα χρόνια – ανθρωπολογικές αναγνώσεις διαδικασιών “πολιτισμικής αφομοίωσης”

    7. Εθνογραφικά παραδείγματα κοινωνικοποίησης των παιδιών, Διαφορετικοί θεσμοί, πρακτικές και προσδοκίες γύρω από την κοινωνική ενσωμάτωση των παιδιών

    8. Φυλή, φύλο, εθνότητα, τάξη και παιδική ηλικία

    9. Σύγχρονες δυναμικές – παγκοσμιοποίηση, καπιταλισμός, καταναλωτισμός και παιδική ηλικία

    10. Παιδιά σε κίνδυνο (Παιδιά του δρόμου, πόλεμος, φτώχεια)

    11. Παιδιά και δικαιώματα

    12. Προς μια ανθρωπολογία της παιδικής ηλικίας


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Χρήση της εκπαιδευτικής πλατφόρμας open e class
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Διαλέξεις 40
    Προετοιμασία κειμένων 40
    Αυτοτελής μελέτη 50
    Σύνολο Μαθήματος  130
    Αξιολόγηση Φοιτητών: Γλώσσα αξιολόγησης: Ελληνική
    Μέθοδοι αξιολόγησης:

    Τελική εξέταση με ερωτήσεις ανάπτυξης

    Τα κριτήρια αξιολόγησης διατυπώνονται στην αρχή του μαθήματος και είναι προσβάσιμα στους/τις φοιτητές/ήτριες

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Ελληνόγλωσση

    • Μακρυνιώτη Δήμητρα. 1997 (επιμ.). Παιδική ηλικία. Εκδόσεις Νήσος
    • Μακρυνιώτη, Δ. (επιμ.) (2003). Κόσμοι της παιδικής ηλικίας. Αθήνα: Νήσος.
    • Αυδίκος Γρ. Βαγγέλης. 2012. Παιδική Ηλικία και διαβατήριες τελετές. Εκδόσεις Πεδίο
    • Aries Philippe. 1990. Αιώνες παιδικής ηλικίας. Εκδόσεις Γλάρος
    • Δασκαλάκη Ήβη. 2009. “Παιδική και εφηβική εργασία “στο δρόμο”. Εθνογραφικές προσεγγίσεις στους δρόμους της Αθήνας”. Αριάνδη. Επιστημονικό περιοδικό της φιλοσοφικής σχολής. Τόμος 15ος, σελ. 267-304.
    • Δασκαλάκη Ήβη. 2010. “Μεθοδολογικά και επιστημολογικά ζητήματα στην επιτόπια έρευνα “με παδιά”: Εθνογραφικές εμπειρίες από έναν καταυλισμό Τσιγάννων στην Αθήνα» Στο Ποιοτική Έρευνα στην Ψυχολογία και την Εκπαίδευση. Επιστημολογικά, μεθοδολογικά και ηθικά ζητήματα. Πούρκος Μ.Α & Δαφέρμος Μ (επ.). Εκδόσεις Τόπος.
    • Τσίγκρα Μένη. 2010. «Δυνατότητες, όρια και εφαρμογές των ποιοτικών εθνογραφικών προσεγγίσεων της παιδικής ηλικίας» Στο Ποιοτική Έρευνα στην Ψυχολογία και την Εκπαίδευση. Επιστημολογικά, μεθοδολογικά και ηθικά ζητήματα. Πούρκος Μ.Α & Δαφέρμος Μ (επ.). Εκδόσεις Τόπος.
    • DeMause, Lloyd (επιμ.) (1977). Η ιστορία της παιδικής ηλικίας. Μτφρ. Δ. Κωστέλενος. Αθήνα: Γλάρος.
    • Feldman, R. S. (2009). Εξελικτική ψυχολογία. Δια βίου ανάπτυξη. Επιστημονική επιμέλεια Ηλ. Μπεζεβέγκης. Αθήνα: Gutenberg.
    • Μουσούρου, Λ. (1985). Οικογένεια και παιδί στην Αθήνα. Αποτελέσματα μιας εμπειρικής έρευνας. Αθήνα: Ίδρυμα Ερευνών για το παιδί.
    • Γκίβαλος, Μ. & Δ. Δασκαλάκης (επιμ.) (2011). Παιδική ηλικία και τα δικαιώματα του παιδιού. Αθήνα: Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη.
    • Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (1986). Ιστορικότητα της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Αθήνα 1-5 Οκτωβρίου 1984. Αθήνα: Γ.Γ.Ν.Γ.-Ι.Α.Ε.Ν.
    • Πρακτικά Διεθνούς Συμποσίου, (1998). Οι χρόνοι της Ιστορίας. Για μια ιστορία της παιδικής ηλικίας και της νεότητας, Αθήνα 17-19 Απριλίου 1997. Αθήνα: Γ.Γ.Ν.Γ.-Ι.Α.Ε.Ν.

    Ξενόγλωσση

    • Hirshfeld L.A. 2002. Why don’t anthropologists like children? American Anthropologist 104(2): 611-627.
    • LeVine R.A. 2007. Ethnographic studies of childhood: A historical overview. American Anthropologist 109(2): 247-260.
    • Lancy D.F. 2008. The Anthropology of Childhood: Cherubs, Chattel, and Changelings. Cambridge: Cambridge.
    • Lancy D.F. 2012. Why Anthropology of Childhood? A brief history of an emerging discipline. (French Studies in the Anthropology of Childhood) Vol. 1, #1, http://popups.ulg.ac.be/AnthropoChildren/document.php?id=918
    • Montgomery H. 2008. Αn Introduction to Childhood: Anthropological Perspectives on Children’s Lives. Wiley- Blackwell.
    • LeVine R.A. 2008. Anthropology and Child Development: A Cross-Cultural Reader. Blackwell Anthologies in Social & Cultural Anthropology.
    • Weisner, T.S., 2015. Childhood: Anthropological Aspects. In: James D. Wright (editor-in-chief), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences, 2nd edition, Vol 3. Oxford: Elsevier. pp. 451–458.
    • Ziogou, S., Foukas, V., Chatzimpei, P. (2010). Childhood and Pedagogical theory in Greece (19th – first decades of the 20th century): From “the small adult” to the “child’s psychology”. In: Hopkins L., Macleod M., Turgeon W. C. (eds). Negotiating Childhoods. Oxford, U.K: Inter-Disciplinary Press, 87-97

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

    American Anthropologist
    AnthropoChildren
    Childhood