Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: ΠΑ/Σ-086 Εξάμηνο Σπουδών: H’ (8ο)
Τίτλος Μαθήματος: Ειδικά θέματα διδακτικής της ιστορίας και ιδεολογία
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις 3 6
Τύπος Μαθήματος: Κατ’ επιλογήν Υποχρεωτικό Σεμινάριο/ Ειδικού Υποβάθρου
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus: ΟΧΙ
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/course/pas-086/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα:

    • Να κατανοούν οι φοιτητές/τριες τις βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις και έννοιες στο γνωστικό πεδίο της Ιστορίας
    • Να κατανοούν και να αξιολογούν τη σχέση μεταξύ Ιστορίας και Διδασκαλίας της Ιστορίας
    • Να αποκτηθούν από τους φοιτητές/τριες συγκεκριμένες γνώσεις πάνω στις διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις αλλά και εμπειρικές αποτυπώσεις της κοινωνικής ιστορίας. Ο στόχος θα επιτευχθεί μέσα από την εμβάθυνση στα βασικά αναλυτικά εργαλεία της κοινωνικής ιστορίας και την ανάλυση μελετών περίπτωσης.
    • Να αποκτηθούν από τους φοιτητές/τριες συγκεκριμένες γνώσεις πάνω στις διαφορετικές θεωρητικές προσεγγίσεις αλλά και εμπειρικές αποτυπώσεις της ιστορίας των ιδεών. Ο στόχος θα επιτευχθεί μέσα από την εμβάθυνση στα βασικά αναλυτικά εργαλεία της ιστορίας των ιδεών και την ανάλυση μελετών περίπτωσης.
    • Να αποκτήσουν κριτική κατανόηση των θεωριών και των αρχών της κοινωνικής ιστορίας και της ιστορίας των ιδεών.
    • Να είναι σε θέση οι φοιτητές/τριες να χρησιμοποιούν τη γνώση και την κατανόηση που απέκτησαν προκειμένου να αναπτύσσουν και να υποστηρίζουν επιχειρήματα αναφορικά με ακανθώδη ζητήματα της ελληνικής και παγκόσμιας ιστορίας.
    • Να αποκτήσουν την ικανότητα να συγκεντρώνουν, να αναλύουν και να συνθέτουν επιστημονικά δεδομένα με τρόπο που να αναδεικνύονται τα κύρια κοινωνικά και πολιτικά επίδικα από την αντιμετώπιση κρίσιμων γεγονότων του δημόσιου βίου των τελευταίων χρόνων στην Ελλάδα.
    • Να γίνει κατανοητή η διαλεκτική σχέση μεταξύ της επιστήμης της Ιστορίας και, αφενός, των παραμορφώσεών της και, αφετέρου, των διαπλέξεών της με την καθημερινή ζωή.
    • Να είναι σε θέση να συγκροτούν υποθέσεις εργασίας και να διαμορφώνουν δομημένη σκέψη αναφορικά με την προβληματική της ιστορικής επιστήμης.

    Γενικές Ικανότητες:

    • Ικανότητα ανάλυσης των κοινωνικών παραγόντων που επιδρούν στη διαμόρφωση των αντιλήψεων για την Ιστορία και την Ιστοριογραφία.
    • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών με τη χρήση των απαραίτητων τεχνολογιών.
    • Αυτόνομη εργασία.
    • Εργασία σε διεπιστημονικό περιβάλλον (συνδυασμός κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών).
    • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα.
    • Σχεδιασμός κοινωνικών και πολιτικών παρεμβάσεων.
    • Επιδίωξη κοινωνικής, επαγγελματικής και ηθικής υπευθυνότητας και ευαισθησίας σε θέματα φύλου.
    • Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής.
    • Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.


    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

    Στο πλαίσιο του μαθήματος αναπτύσσονται συγκεκριμένα θέματα διδακτικής της ιστορίας, διαφοροποιημένα ως προς την ποικιλία των ιστορικών γεγονότων, τον ιστορικό κλάδο (κοινωνική ιστορία, ιστορία των ιδεών κτλ.), τη σύνθεση του ακροατηρίου και το επίπεδο σπουδών. Διερευνάται, με αφορμή απτά παραδείγματα, η διαμόρφωση ιστορικών κρίσεων σε συνάρτηση με το εκάστοτε εθνικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον, καθώς και ο ρόλος του εκπαιδευτικού υλικού και των εκπαιδευτών στη διαμόρφωση ιστορικής συνείδησης.

    ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ:
    1η εισήγηση
    Η διδασκαλία της Ιστορίας

    2η εισήγηση
    Μέθοδοι, τεχνικές και πρακτικές της διδασκαλίας της Ιστορίας

    3η εισήγηση
    Κοινωνική Ιστορία, Μέρος 1ο: Το παράδειγμα της Ιστορίας του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών του Howard Zinn.

    4η εισήγηση
    Κοινωνική Ιστορία, Μέρος 2ο: Οι μειονότητες στη σύγχρονη Ελλάδα.

    5η εισήγηση
    Κοινωνική Ιστορία, Μέρος 3ο: Κοινωνική ληστεία και ληστρική γραμματεία στη σύγχρονη Ελλάδα: από τη Στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι (1870) στη Φυσιολογική ζωή (2019) του Βασίλη Παλαιοκώστα.

    6η εισήγηση
    Ιστορία των ιδεών, Μέρος 1ο: Η Ρομαντική εξέγερση στον απόηχο της Βιομηχανικής και της Γαλλικής Επανάστασης.

    7η εισήγηση
    Ιστορία των ιδεών, Μέρος 2ο: Η διάπλεξη των αναρχικών ιδεών με τη λογοτεχνία κατά τον 19ο αι.

    8η εισήγηση
    Ιστορία των ιδεών, Μέρος 3ο: Οι ιδεολογικές χρήσεις του ιστορικού μυθιστορήματος στην Ελλάδα. Το παράδειγμα του Στα μυστικά του βάλτου της Πηνελόπης Δέλτα.

    9η εισήγηση
    Τα ταμπού της Ιστορίας, Μέρος 1ο: Η -μη- διδασκαλία της Αποικιοκρατίας στη Γαλλία.

    10η εισήγηση
    Τα ταμπού της Ιστορίας, Μέρος 2ο: Η -μη- διδασκαλία του Εμφυλίου Πολέμου στην Ελλάδα και οι αναπαραστάσεις του στο ελληνικό μετεμφυλιακό μυθιστόρημα.

    11η εισήγηση
    Παρουσίαση εργασιών από τους/τις φοιτητές/τριες του σεμιναρίου.

    12η εισήγηση
    Παρουσίαση εργασιών από τους/τις φοιτητές/τριες του σεμιναρίου.

    13η εισήγηση
    Παρουσίαση εργασιών από τους/τις φοιτητές/τριες του σεμιναρίου.


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Κατά περίπτωση χρήση power point και διαδικτύου στην αίθουσα.
    Ηλεκτρονικά εργαλεία πρόσβασης και οργάνωσης βιβλιογραφίας.
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Σεμινάριο 30
    Μελέτη & ανάλυση της βιβλιογραφίας 70
    Παρουσίαση προόδου εργασίας 10
    Συμβουλευτική για τις εργασίες 20
    Συγγραφή εργασίας 40
    Παρουσίαση Εργασιών 10
    Σύνολο Μαθήματος  180
    Αξιολόγηση Φοιτητών: Η τελική βαθμολογία διαμορφώνεται με βάση τις εξής παραμέτρους:
    • Την ενεργή παρουσία στο σεμινάριο και τη συμμετοχή στην συζήτηση με βάση τα κείμενα της βιβλιογραφίας (20% της τελικής βαθμολογίας).
    • Την παρουσίαση ενός αντιπροσωπευτικού κειμένου της πρωτογενούς βιβλιογραφίας κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου με τρόπο που να συνδέεται με την ευρύτερη θεματολογία (30% της τελικής βαθμολογίας).
    • Τη γραπτή εργασία της επιλογής των φοιτητών/τριών, υπό τις οδηγίες του διδάσκοντα, σε ζητήματα που αποτελούν αντικείμενα ανάλυσης του σεμιναρίου. Η εργασία θα γίνει ατομικά και η έκτασή της θα είναι έκτασης μέχρι 7.000 λέξεις (ή περίπου 15 σελίδες Α4), γραμματοσειρά Times New Roman 12, διάστιχο 1,5 (υποσημειώσεις Times New Roman 10, διάστιχο 1). Η εργασία παραδίδεται στο τέλος του εξαμήνου (50% της τελικής βαθμολογίας).

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Εγχειρίδια του μαθήματος:
    BLOCH Μ., Απολογία για την ιστορία : το επάγγελμα του ιστορικού, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα, 1994.
    FERRO Μ., Πως αφηγούνται την Ιστορία στα παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2000.
    ΚΑΒΒΟΥΡΑ Δ., Διδακτική της ιστορίας : επιστήμη, διδασκαλία, μάθηση, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2010.

    Συμπληρωματική βιβλιογραφία:
    ΑΪΝΑΛΗΣ Ζ. Δ., Ρομαντική αισθητική: Οι ποιητές των λιμνών και η Σχολή της Ιένα, Κριτική, Αθήνα, 2010 (σε συνεργασία με τον Μ. Παπαντωνόπουλο).
    ΑΪΝΑΛΗΣ Ζ. Δ. (AINALIS), De l’Éros et d’autres démons. Les représentations littéraires du tabou et de la transgression dans la société tardo-antique de l’Orient chrétien (IVe – VIIe siècles), Thèse de doctorat, Paris, 2014.
    ΑΪΝΑΛΗΣ Ζ. Δ., Αναρχία και Λογοτεχνία, Πανοπτικόν, Θεσσαλονίκη, 2017 (σε συνεργασία με τον Μιχάλη Παπαντωνόπουλο και τον Κώστα Δεσποινιάδη).
    ΑΪΝΑΛΗΣ Ζ. Δ., «Ένα Κιβώτιο μέσα σ’ ένα Κιβώτιο: Εκδοχές ενός εφιαλτικά εναλλακτικού κόσμου στο Κιβώτιο του Άρη Αλεξάνδρου», Πανοπτικόν, τ. 22 (Ιούνης 2017), σ. 37-59.
    ΒΑΪΝΑ Μ., Θεωρητικό πλαίσιο διδακτικής της τοπικής ιστορίας για τον Εικοστό Πρώτο αιώνα, Gutenberg, Αθήνα, 1997.
    BERLIN I., Κόντρα στο ρεύμα. Δοκίμια στην Ιστορία των Ιδεών, Scripta, Αθήνα, 2003.
    BRAUDEL F., Γραμματική των Πολιτισμών, Μ.Ι.Ε.Τ., Αθήνα, 2001.
    ΓΚΕΦΟΥ-ΜΑΔΙΑΝΟΥ Δ., Όψεις ανθρωπολογικής έρευνας : πολιτισμός, ιστορία, αναπαραστάσεις, Πατάκης, Αθήνα, 2011.
    FERRO Μ., Πως αφηγούνται την Ιστορία στα παιδιά σε ολόκληρο τον κόσμο, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2000.
    FERRO Μ., Τα ταμπού της ιστορίας, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2002.
    HOBSBAWM E. J., Η επινόηση της παράδοσης, Θεμέλιο, Αθήνα, 2004.
    HOBSBAWM E. J., Για την ιστορία, Θεμέλιο, Αθήνα, 1998.
    HOBSBAWM E. J., Ληστές, Θεμέλιο, 2010.
    Ιστορία των εννοιών. Διαδρομές της ευρωπαϊκής ιστοριογραφίας, συλλογικό, Ε.Μ.Ν.Ε. – ΜΝΗΜΩΝ, Αθήνα, 2006.
    ΚΟΚΚΙΝΟΣ Γ., Επιστήμη, Ιδεολογία, Ταυτότητα. Το μάθημα της Ιστορίας στον αστερισμό της υπερεθνικότητας και της παγκοσμιοποίησης, Μεταίχμιο, 2003.
    ΚΟΚΚΙΝΟΣ Γ., Διδακτικές προσεγγίσεις στο μάθημα της ιστορίας : για μια νέα διδακτική μεθοδολογία στην υπηρεσία της κριτικής ιστορικής σκέψης, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2006.
    ΚΟΚΚΙΝΟΣ Γ. – ΝΑΚΟΥ ΕΙΡ. (επ. επιμ.), Προσεγγίζοντας την ιστορική εκπαίδευση στις αρχές του 21ου αι., Μεταίχμιο, Αθήνα, 2006.
    ΚΩΣΤΟΠΟΥΛΟΣ Τ., Πόλεμος και Εθνοκάθαρση. Η ξεχασμένη πλευρά μιας δεκαετούς εθνικής εξόρμησης 1912-1922, Βιβλιόραμα, Αθήνα, 2008.
    LOWY M. – SAYRE R., Εξέγερση και μελαγχολία: ο ρομαντισμός στους αντίποδες της νεοτερικότητας, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα, 1999.
    ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ Γ., Ανεπιθύμητοι συμπατριώτες. Στοιχεία για την καταστροφή των μειονοτήτων της Ελλάδας, Βιβλιόραμα, Αθήνα, 2005.
    MILLER S. T., Νεότερη και σύγχρονη ευρωπαϊκή ιστορία, Gutenberg, Aθήνα, 2018.
    MONIOT H., Η διδακτική της ιστορίας, Μεταίχμιο, Αθήνα, 2000.
    NOVICK P., That Noble Dream. The “Objectivity Question” and the American Historical Profession, Cambridge University Press, Cambridge, 1998.
    ZINN H., Ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών. Μια κοινωνική ιστορία της Αμερικής από την εποχή του Κολόμβου μέχρι τις αρχές του 21ου αι., Αιώρα, Αθήνα, 2009.

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
    • Annales. Histoire, Sciences Sociales
    • Historische Zeitschrift
    • History and Theory
    • Journal of Interdisciplinary History
    • Journal of Social History
    • Social Science History