Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Μεταπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: KIA-Ι-3 Εξάμηνο Σπουδών: 3ο
Τίτλος Μαθήματος: Πολιτική και Κοινωνική Ιστορία της Νεότερης Ελλάδας: Από την επινόηση της Ελλάδας στον αλυτρωτισμό  του ελληνικού κράτους
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις   3 10
Τύπος Μαθήματος: Eιδικού υποβάθρου
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Όλα τα μαθήματα του πρώτου έτους
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνικά
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus:  ΝΑΙ
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/metaptychiakes-spoudes/pms-koinoniki-kai-istoriki-anthropologia/mathimata-pms-kia/kai-i-3/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα:  Να αναδειχτούν οι άγνοιες σχετικά με την προϊστορία του ελληνικού παραδείγματος, να ιστορικοποιηθούν  οι έννοιες και να επισημανθούν οι αντινομίες μεταξύ των πηγών και της χρησιμοθηρικής ιστορίας.

    Γενικές Ικανότητες


    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

    Το μάθημα αποσκοπεί στην παρουσίαση-κατανόηση των μηχανισμών παραγωγής και διαμόρφωσης  της κυρίαρχης ελληνικής ιδεολογίας,  μέσα από τις αντανακλάσεις  της στις πολιτικές πρακτικές.
    Ιδιαίτερο βάρος δίνεται σε άγνωστες πτυχές της νεοελληνικής ιστορίας  που αφορούν είτε στην επινόηση, στην πρόσληψη και στην παγίωση της έννοιας «Ελλάδα» από την Ευρώπη, είτε σε αποσιωπημένες αλλά καίριες πραγματικότητες της περιόδου της Ελληνικής Επανάστασης, είτε τέλος στην σταδιακή κυριαρχία του ανορθολογισμού -που τροφοδότησε τον εθνικισμό- και στην παράλληλη εγκατάλειψη της δημοκρατικής αρχής. Έτσι  ορισμένα από τα θέματα που θα συζητηθούν είναι:
    οι γεωγραφίες της Ελλάδας από την Αναγέννηση μέχρι την εποχή του Διαφωτισμού, η γεωγραφία της Επανάστασης και το αίτημα της «ομοεθνίας»,  η διάψευση των προσδοκιών της Ευρώπης, οι «μικρολαοί» και το έθνος του «ελληνισμού»,  το πέρασμα από τον Όλυμπο στον Αίμο και από τον Διαφωτισμό στον Ρομαντισμό, η  διαδικασία συγκρότησης του ελληνικού επιχειρήματος περί «εθνικών δικαίων» σε συνδυασμό με την ενσωμάτωση στο ελληνικό χωροχρονικό συνεχές του Μακεδονικού και του Μεσαιωνικού «ελληνισμού», το ασύμπτωτο των εδαφικών βλέψεων με τις πολιτικές και εθνολογικές παραμέτρους, η πολιτική διαθεσιμότητα των «αλυτρώτων», η γένεση του Μακεδονισμού, καθώς και οι ιστοριογραφικές στρεβλώσεις του εθνικού ζητήματος.


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών:
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Διαλέξεις 39
    Μελέτη και ανάλυση βιβλιογραφίας 80
    Συγγραφή εργασιών 131
    Σύνολο Μαθήματος 250
    Αξιολόγηση Φοιτητών: Δέκα μικρές εργασίες, που αφορούν σχολιασμό κειμένων-πηγών και εκπονούνται κατά τη διάρκεια του εξαμήνου.

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:

    α) Εγχειρίδια του μαθήματος:

    • Καράβας Σ., 2014.  «Τα όρια της Ελλάδας και η ‘Ομοεθνία’: Ιχνηλατήσεις με αφετηρία το Περί Πολιτειών του Ι. Π. Κοκκώνη (1828-1829)», στο Βουλγαρική Ακαδημία Επιστημών, Ινστιτούτο Βαλκανικών Σπουδών, Κέντρο Θρακολογίας, Τα Βαλκάνια. Εκσυγχρονισμός, Ταυτότητες, Ιδέες, Ηράκλειο, ΠΕΚ-ΙΤΕ, 2014, σ.833-884.
    • Λιάκος Α., 1994. «Προς επισκευήν ολομελείας και ενότητος.  Η δόμηση του εθνικού χρόνου στην ελληνική ιστοριογραφία», Επιστημονική συνάντηση στη μνήμη του Κ. Θ. Δημαρά, Αθήνα, ΚΝΕ/ΕΙΕ, , σ. 171-199.
    • Σιγάλας Ν., 2001. «“Ελληνισμός” και εξελληνισμός: ο σχηματισμός της Νεοελληνικής έννοιας ελληνισμός», π. Τα Ιστορικά, τχ. 34, σ. 3-70.

    β) Συμπληρωματική βιβλιογραφία

    • Ροτζώκος Ν., 2009. «Το έθνος ως πολιτικό υποκείμενο: σχόλια για το ελληνικό εθνικό κίνημα», στο Πέτρος Πιζάνιας (επιμ.), Η Ελληνική Επανάσταση του 1821: ένα ευρωπαϊκό γεγονός, Αθήνα.
    • Σκοπετέα Ε., 1988. Το «Πρότυπο Βασίλειο» και η Μεγάλη Ιδέα. Όψεις του εθνικού προβλήματος στην Ελλάδα (1830-1880). Πολύτυπο, Αθήνα.
    • Anagnostopoulou S., 2010. «The “Nation” of the Rum Sings of its Sultan: The many Faces of Ottomanism», στον τόμο L. T. Baruh-V. Kechriotis (επιμ.), Economy and Society on Both Shores of the Aegean, Αθήνα, σ. 79-105
    • Γιακωβάκη Ν., 2006. Ευρώπη μέσω Ελλάδας: μια καμπή στην ευρωπαϊκή αυτoσυνείδηση, Αθήνα.
    • Διαμαντούρος  Ν., 2006  (2002). Οι απαρχές της συγκρότησης σύγχρονου κράτους στην Ελλάδα 1821-1828, (μτφ.  Κ. Κουρεμένος), Αθήνα.
    • Καράβας Σ., 2008. «Η  Μεγάλη Βουλγαρία και η Μικρά Ιδέα», στο «Εν έτει…». 1878 / 1922, Αθήνα, Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, , σ. 11-81 και 143-168.
    •  Καράβας Σ., 2004. «Ο Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος και οι εθνικές    διεκδικήσεις   (1877-1885)», Ιστοριογραφία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας 1833-2002, Πρακτικά Δ’ Διεθνούς Συνεδρίου Ιστορίας,  Αθήνα,  ΚΝΕ/ΕΙΕ, , τ. Α΄, σ. 149-169.
    • Καράβας Σ. 2010.  «Μακάριοι οι κατέχοντες την γήν». Γαιοκτητικοί σχεδιασμοί προς απαλλοτρίωση συνειδήσεων στη Μακεδονία 1880-1909. Βιβλιόραμα, Αθήνα.
    • Ματάλας Π., 2002. Έθνος και Ορθοδοξία. Οι περιπέτειες μιας σχέσης από το «Ελλαδικό» στο Βουλγαρικό σχίσμα, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο.
    • Πολίτης Α., 1993. Ρομαντικά χρόνια: Ιδεολογίες και Νοοτροπίες στην Ελλάδα του  1830- 1880, Αθήνα.
    • Μ. Todorova, Βαλκάνια. Η δυτική φαντασίωση, (μτφ. Ι. Κολοβού), Θεσσαλονίκη 2000 [1997].

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

    • ΜΝΗΜΩΝ, Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού, Αθήνα, 1971-2017
    • ΤΑ ΙΣΤΟΡΙΚΑ HISTORICA, Περιοδική έκδοση ιστορικών σπουδών, εκδ. Μέλισσα, Αθήνα, 1983-2017
    • HISTOREIN, A Review of the Past and Other Stories, Εκδ. Νεφέλη, Αθήνα, 1999-2017