ΚΙΑ-Α-3

Διδάσκουσα: Έφη Πλεξουσάκη

Κωδικός μαθήματος: ΚΙΑ-Α-3
Τύπος μαθήματος: Επιλογής
Έτος σπουδών: 2ο 
Εξάμηνο σπουδών: 3ο 
Αριθμός πιστωτικών μονάδων (ECTS): 10
Αριθμός διδακτικών μονάδων: 3

    Περιεχόμενο μαθήματος: Το μάθημα παρουσιάζει μελέτες για τη σχέση της εκπαιδευτικής διαδικασίας με την κοινωνία και τον πολιτισμό και εθνογραφικές έρευνες με αντικείμενο το σχολείο σε συγκεκριμένα ιστορικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη συγκριτική προσέγγιση κοινωνιών της Νότιας Ευρώπης υπό το πρίσμα των πολιτισμικών νοημάτων της εκπαιδευτικής διαδικασίας και των αξιών που συνδέονται με το σχολείο και τη μόρφωση.

    Στις ανθρωπολογικές προσεγγίσεις της εκπαίδευσης διακρίνονται δύο βασικές ερευνητικές κατευθύνσεις. Ο πρώτος στρέφεται γύρω από τη θέση και το ρόλο που έχει το σχολείο σε διαφορετικές κοινωνίες και σε διαφορετικά μέρη του κόσμου, από την οπτική γωνία της «πολιτισμικής μεταβίβασης», όπως την επεξεργάστηκε, κατά κύριο λόγο, η αμερικανική ανθρωπολογία. Από αυτή την οπτική το «δυτικό» σχολείο ως επίσημη μορφή εκπαίδευσης στο σύγχρονο κόσμο είναι μία από τις μορφές πολιτισμικής μεταβίβασης και η διαπολιτισμική σύγκριση διαφορετικών πρακτικών ανατροφής και κοινωνικοποίησης των παιδιών συνιστά τον πυρήνα αυτής της προσέγγισης. Στη διεύρυνση αυτής της προβληματικής, το σχολείο νοείται ως χώρος που διέπεται από ιδιαίτερους πολιτισμικούς κώδικες που φέρουν τη σφραγίδα της «Δύσης» και μάλιστα των μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων, και τα ερευνητικά ερωτήματα αφορούν τις λεκτικές και μη λεκτικές ανταλλαγές στο σχολείο ως μορφές διαπολιτισμικής επικοινωνίας οι οποίες εγγράφονται σε συγκεκριμένες σχέσεις ιεραρχίας.

    Σύμφωνα με τη δεύτερη, η ανθρωπολογική προσέγγιση της εκπαίδευσης δεν αποτελεί ένα γνωστικό κλάδο που συγκροτείται με βάση ένα αντικείμενο (την εκπαίδευση στους «άλλους» πολιτισμούς) αλλά μια αναλυτική σκοπιά η οποία εστιάζει στο σχολείο ως ένα επιμέρους κοινωνικό πλαίσιο, πεδίο δράσης των ατόμων που νοηματοδοτείται από το περιεχόμενο που αποδίδουν στις έννοιες «μαθητής», «δάσκαλος» κλπ. Οι μετασχηματισμοί στους οποίους υπόκεινται οι τοπικές κοινωνικές δομές, αξίες και πρακτικές όπως αποτυπώνονται στο εκπαιδευτικό πεδίο κατέχει σημαντική θέση στην προσέγγιση αυτή. Ορισμένες από τις πρόσφατες μελέτες εστιάζουν στις καθημερινές σχολικές πρακτικές και τη συγκρότηση της υποκειμενικότητας μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων κατά τη δράση τους στο εκπαιδευτικό πεδίο.

    Επιδιωκόμενα μαθησιακά αποτελέσματα:

    Οι φοιτητές επιδιώκεται: α) να εντοπίζουν τους τρόπους με τον οποίο εκφράζονται οι κοινωνικές και πολιτισμικές ιεραρχήσεις στην εκπαίδευση

    β) να κατανοήσουν τις διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς την έμφαση που δίνουν στις θεσμικές ή στις καθημερινές και άτυπες πλευρές της σχολικής ζωής

    γ) να συνδέουν την ανθρωπολογία του σχολείου με την ευρύτερη ανθρωπολογική θεωρία

    Προαπαιτούμενα: Κανένα

    Συνιστώμενη βιβλιογραφία προς μελέτη:

    α) Εγχειρίδια του μαθήματος:

    Heath Shirley Brice, 1983. Ways with words: Language, life and work in communities and classrooms. Cambridge, Cambridge University Press.

    Willis Paul, 2012. Μαθαίνοντας να δουλεύεις. Πώς τα παιδιά εργατικής προέλευσης επιλέγουν δουλειές της εργατικής τάξης. Gutenberg, Αθήνα, (πρώτη αγγλική έκδοση 1977)

    β) Συμπληρωματική βιβλιογραφία:

    Reed-Danahay Deborah, 1987. «Habitus and cultural identity: Home/School relationships in Rural France». Στο B. Levinson κ.ά (επιμ.), Schooling the symbolic animal, Rowman and Littlefield, Lanham Maryland, 2000, 223-236.

    Maddox Richard. «Culture, schooling, and the politics of class identity in an Andalusian town», Comparative Education Review, vol 38, no 1, February 1994, σ. 88-114.

    Abu-Rabia-Queder, 2006. «Between tradition and modernization: understanding the problem of Bedouin female dropout», British Journal of Sociology of Education, 27 (1), 3-19.

    Philips Susan, 1983. The invisible culture: Communication in classroom and community on the Warm Springs Reservation, Longman, New York,.

    Philips Susan U., 1972. “Participant structures and communicative competence: Warm Springs children in community and classroom” In C.B. Gadzen, D. Hymes & John-Steiner (eds), Functions of language in the classroom, New York, Teachers College Press: 370-394.

    Dumont Robert V., 1972. «Learning English and how to be silent: Studies in Sioux and Cherokee classrooms» In C.B. Gadzen, D. Hymes & John-Steiner (eds), Functions of language in the classroom, New York, Teachers college Press: 344-369.

    Ogbu John U., 1987. “Variability in minority school performance: a problem in search of explanation”, Anthropology and Education Quarterly, 18 (4), 312-334.

    Ogbu John. U., 1982. “Cultural discontinuities and schooling”, Anthropology and Education Quarterly,13 (4), 290-307.

    Archer L. Francis B., «The impossibility of minority ethnic educational «success»? An examination of the discourses of teachers and pupils in British secondary schools», European Educational Research Journal, 7 (1), 89-107.

    Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι: Διαλέξεις, παρουσίαση και σχολιασμός κειμένων, προβολή ταινιών με θέμα την εκπαίδευση και το σχολείο.

    Μέθοδοι αξιολόγησης / βαθμολόγησης: Προβολή και σχολιασμών ταινιών, σύντομες γραπτές εργασίες και τελική γραπτή εργασία.

    Γλώσσα διδασκαλίας: Ελληνικά

    Τρόπος παράδοσης μαθήματος: Φυσική παρουσία της διδάσκουσας.