Focusing on Western societies from the late eighteenth to the turn of the twenty-first century, the course offers a thematically rich introduction to the key theoretical, methodological and interpretive questions that have shaped the history of gender and women internationally. Through a range of case studies, it illuminates the complex ways in which historical change affects gender, the shifting conceptualisations of gender and sexual difference across different historical contexts, and the consequences of these transformations for social relations.
Throughout the semester, the analytical category of gender is approached from multiple angles. The thematic structure of the course enables comparative perspectives across different national cases, including Greece, and highlights the interdisciplinary character of the field. The lectures revisit classical themes of historical inquiry (politics, labour, social protest, citizenship, war and colonialism) all of which have been substantially recast by gender history. The course also examines topics in which gender analysis has been central from the outset: the private sphere and family relations, the body, emotions and sexuality. These topics are explored through foundational texts that have shaped the development of the field, alongside more recent scholarship that has advanced innovative methodological and analytical approaches.
The course’s primary aim is to familiarise students with the central themes, concepts, debates and discussions that have defined gender history from its beginnings to the present day.
Schedule
- Historiographical approaches to gendered relations, gendered identities, and their transformations over time
- The nineteenth-century cult of domesticity
- Boys and girls: the formation of gendered identities at home, at school, at work, and in leisure
- “Men’s work” and “women’s work”: gendered divisions of labour, demands and contradictions
- Political rights and gendered citizenship: European variations
- Social protest and gender: the multiple faces of the social question
- Gender and war: discontinuities and continuities in gender relations
- Men and masculinities: the anatomy of an unstable construction
- Masculinities and femininities out of bounds: “deviations” and their transformations over time
- Emotions and gender: mind, soul and body
- Beyond Europe: colonialism, postcolonial societies, empires
- The gender of science and technology
- Gendered representations in art
Learning outcomes: Upon completing the course, students will have:
- a solid grounding in the conditions under which the field took shape from the 1970s onwards, its political and epistemological stakes, and their historiographical expressions.
- a working knowledge of the core Greek and international scholarship in the history of gender, its key analytical concepts, and the relevant terminology.
- familiarity with a range of methodological approaches to gender through selected primary and secondary sources.
an understanding of gender as a social relation and cultural symbol capable of shaping relations of power.
- a clear appreciation of the productive interplay between gender and other categories of identity, including class, sexuality, age, ethnicity, and race.
General Competences :
- Respect for difference and multiculturalism
- Working independently
- Teamwork
- Production of new research ideas
- Showing social, professional and ethical responsibility and sensitivity to gender issues
- Criticism and self-criticism
- Production of free, creative and inductive thinking
Ελληνική βιβλιογραφία για θέματα ιστορίας των γυναικών και του φύλου στο: Ελληνική Βιβλιογραφία της Ιστοριογραφίας των Γυναικών και του Φύλου (1974-2024), επιμέλεια Γλαύκη Γκότση, Ειρήνη Ριζάκη, στην Ανέμη, Ψηφιακή Βιβλιοθήκη Νεοελληνικών Σπουδών, http://anemi.lib.uoc.gr
- Αβδελά, Έφη – Ψαρρά, Αγγέλικα (επιμ.), Σιωπηρές ιστορίες. Γυναίκες και φύλο στην ιστορική αφήγηση, Αλεξάνδρεια 1997.
- Αβδελά, Έφη, «Οι γυναίκες κοινωνικό ζήτημα», στο Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, επιμ. Χρ. Χατζηιωσήφ, τ. Β1: Ο Μεσοπόλεμος 1922-1940, Βιβλιόραμα 2002, σ. 337-359.
- Αβδελά, Έφη, «Η ιστορία του φύλου στη Ελλάδα: Από τη διαταραχή στην ενσωμάτωση;», στο Φύλο και κοινωνικές επιστήμες στη σύγχρονη Ελλάδα, επιμέλ. Βενετία Καντσά, Βασιλική Μουτάφη, και Ευθύμιος Παπαταξιάρχης (Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2010), 89–117.
- Βαρίκα, Ελένη – Σκλαβενίτη, Κωστούλα (επιμ.), Η εξέγερση αρχίζει από παλιά. Σελίδες από τα πρώτα βήματα του γυναικείου κινήματος, Εκδοτική Ομάδα Γυναικών 1981.
- Βαρίκα, Ελένη, Με διαφορετικό πρόσωπο. Φύλο, διαφορά και οικουμενικότητα, Κατάρτι 2000.
- Βαρίκα, Ελένη, Η εξέγερση των Κυριών. Γένεση μιας φεμινιστικής συνείδησης στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα (1833-1907), Κατάρτι 21997, κεφ. 2, σ. 97-176.
- Βασιλειάδου, Δήμητρα, Στον τροπικό της γραφής: Οικογενειακοί δεσμοί και συναισθήματα στην αστική Ελλάδα, 1850-1930, Gutenberg, Αθήνα 2018.
- Βασιλειάδου Δ., Γιαννιτσιώτης Γ., Διαλέτη Α., Πλακωτός Γ. (επιμ.), Ανδρισμοί. Αναπαραστάσεις, υποκείμενα και πρακτικές από τη μεσαιωνική μέχρι τη σύγχρονη περίοδο, Αθήνα 2019, Gutenberg.
- Βασιλειάδου Δ., Γκότση Γ. (επιμ.), Ιστορίες για τη σεξουαλικότητα, Αθηνά 2020, Θεμέλιο.
- Bock, Gisela, «Πέρα από τις διχοτομίες: Προοπτικές στην ιστορία των γυναικών», Δίνη, φεμινιστικό περιοδικό 6 (1993), σ. 55-83.
- Γιαννακόπουλος Κώστας, Ανδρικές ομοερωτικές σχέσεις στη μεταπολεμική Ελλάδα, Ψηφίδες 2024.
- Γκότση, Γλαύκη – Διαλέτη, Ανδρονίκη – Φουρναράκη, Ελένη (επιμ.), Το φύλο στην ιστορία. Αποτιμήσεις και παραδείγματα, Ασίνη 2015.
- Duby, Georges – Michelle Perrot (επιμ.), Γυναίκες και Ιστορία, Ελληνικά Γράμματα 1995.
- Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών Διοτίμα, Το φύλο των δικαιωμάτων. Εξουσία, γυναίκες και ιδιότητα του πολίτη, Εκδόσεις Νεφέλη 1999.
- Perrot, Michelle, Η εργασία των γυναικών στην Ευρώπη 19ος-20ός αι., Επιστημονικό και Μορφωτικό Ίδρυμα Κυκλάδων 1988.
- Πλακωτός Γιώργος, Φύλο και σεξουαλικές σχέσεις στην Ευρώπη (12ος-18ος αιώνας), Κάλλιπος, Ανοικτές Ακαδημαϊκές Εκδόσεις 2023, https://dx.doi.org/10.57713/kallipos-198
- Φουρναράκη, Ελένη, «Περί μορφώσεως ‘χρηστών μητέρων’ και εκπαιδεύσεως ‘μελλόντων πολιτών’: έμφυλοι λόγοι στην ελληνική εκπαίδευση τον 19ο αιώνα», στο Πρακτικά Διημερίδας, Το παιδί στη νεοελληνική κοινωνία, 19ος-20ός αιώνας. Αξίες, αναπαραστάσεις, αποτυπώσεις, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Σχολή Επιστημών Αγωγής – Επιτροπή Ερευνών ΔΠΘ – Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ) 1999, σ. 73-120.
- Χαντζαρούλα, Ποθητή, «Ιστοριογραφικές προσεγγίσεις του φύλου», στο Β. Καντσά, Β. Μουτάφη, Ε. Παπαταξιάρχης (επιμ.), Μελέτες για το φύλο στην ανθρωπολογία και την ιστορία, Αλεξάνδρεια 2011, σ. 129-226.
- Χάφτον, Όλουεν, Ιστορία των γυναικών στην Ευρώπη (1500-1800), Νεφέλη 2003, κεφ. 13, σ. 564-588.
- Ψαρρά, Αγγέλικα, «Μητέρα ή πολίτις; Ελληνικές εκδοχές της γυναικείας χειραφέτησης (1870-1920)», Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών Διοτίμα, Το φύλο των δικαιωμάτων: Εξουσία, γυναίκες και ιδιότητα του πολίτη, Νεφέλη, Αθήνα 1999, σ. 90–107.
- Ψαρρά, Αγγέλικα, «Πολιτικές διαδροµές των γυναικών στην εµπόλεµη Ελλάδα (1940-1950)», στο Χ. Χατζηιωσήφ (επιµ.), Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα, τ. Δ1: Ανασυγκρότηση – Εμφύλιος – Παλινόρθωση, 1945-1952, Βιβλιόραµα 2009, σ. 177-227.
- Bock, Gisela, “Women’s History and Gender History: Aspects of an International Debate”, Gender & History 1/1 (1989): 7-30.
- Cocks H. G. – Houlbrook Matt (επιμ.), Palgrave Advances in the Modern History of Sexuality, Palgrave McMillan 2006.
- Deborah Simonton (επιμ.), The Routledge History of Women in Europe since 1700, Routledge 2006.
- Delap, Lucy – Griffin, Ben – Wills, Abigail (επιμ.), The Politics of Domestic Authority in Britain since 1800, Palgrave Macmillan 2009.
- Fournaraki, Eleni – Yannitsiotis, Yiannis, “Three Decades of Women’s History in Greece: An Account”, Aspasia-The International Yearbook of Central, Eastern and Southeastern European Women’s and Gender History 7 (2013): 162-173.
- Greig, Hannah – Hamlett, Jane – Hannan Leonie (επιμ.), Gender and Material Culture in Britain since 1600, Palgrave Macmillan, 2015.
- Hall, Catherine, White, Male and Middle Class: Explorations in Feminism and History, Polity Press, 1992.
- Herzog, Dagmar, ‘Syncopated sex: Transforming European sexual cultures’, The American Historical Review 114 (5) 2009: 1287–1308.
- Lee Downs, Laura, Writing Gender History, Bloomsbury Academic, 22010.
- Mosse, George L., The Image of Man: The Creation of Modern Masculinity, Oxford University Press 1996.
- Stoler, Ann Laura, Carnal Knowledge and Imperial Power. Race and the Intimate in Colonial Rule, University of California Press, 2002.
- Tilly, Louise, Politics and Class in Milan, 1881-1901, Oxford University Press 1991.
- Tosh, John, “Hegemonic Masculinity and the History of Gender”, στο: Stefan Dudink, Karen Hagemman και John Tosh (επιμ.), Masculinities in Politics and War: Gendering Modern History, Pearson Longman 2004, σ. 41–58.
Suggested International Bibliography
- Aspasia. The International Yearbook of Central, Eastern and Southeastern European Women’s and Gender History
- Gender and History
- Journal of the History of Sexuality
- Men and Masculinities
- Sexualities
- Women’s History Review
