Το μάθημα εισαγάγει τις φοιτήτριες και τους φοιτητές στην κοινωνιολογία της διακινδύνευσης και της αβεβαιότητας. Αφετηρία του μαθήματος αποτελεί η ιχνηλάτηση των ασυνεχειών της νεωτερικότητας και των αντινομιών της παγκοσμιοποίησης και της κοσμοπολιτικοποίησης. Επίσης, επιχειρείται η κοινωνιολογική αποσαφήνιση των εννοιών
ρίσκα/διακινδυνεύσεις – κίνδυνοι. Το πρώτο μέρος του μαθήματος έχει θεωρητικό προσανατολισμό, στοχεύοντας σε μια συνολική κοινωνιολογική ερμηνεία των χαρακτηριστικών των σύγχρονων κοινωνιών μέσα από τις αναλύσεις του Niklas Luhmann για την έννοια της διακινδύνευσης υπό το πρίσμα της θεωρίας των κοινωνικών συστημάτων, του Ulrich Beck για την κοινωνία της διακινδύνευσης, της συμβολής των Anthony Giddens και Scott Lash για τις διακινδυνεύσεις της αναστοχαστικής νεωτερικότητας, καθώς επίσης και του Zygmunt Bauman για τη ρευστή νεωτερικότητα και τη ζωή στην εποχή της αβεβαιότητας. Συνδυαστικά των ανωτέρω, αξιοποιείται η σκέψη του Michel Foucault σε σχέση με την κυβερνολογική, ιδιαιτέρως όπως αυτή παράγεται σε συνθήκες κοινωνίας της διακινδύνευσης. Ειδική εστίαση δίνεται στο περίγραμμα της κοινωνίας της διακινδύνευσης και σε ζητήματα που αφορούν στην εξατομίκευση της κοινωνικής ανισότητας, τη γενίκευση επιστήμης και πολιτικής κ.α., καταλήγοντας στις εν εξελίξει και μελλοντικές προκλήσεις της παγκόσμιας κοινωνίας της διακινδύνευσης. Τα ανωτέρω αποτελούν τη γέφυρα για τη θεματολογία που αναπτύσσεται στο δεύτερο μέρος του μαθήματος, το οποίο επικεντρώνεται σε σύγχρονα πεδία μελέτης και έρευνας της κοινωνιολογίας της διακινδύνευσης και της αβεβαιότητας, μέσα από παραδείγματα όπως: εργασία, κλιματική κρίση, πανδημίες, πυρηνικά, κρίσεις, παγκόσμιο εμπόριο οργάνων κ.α., συνθέτοντας το πορτραίτο της παγκόσμιας κοινωνίας της διακινδύνευσης. Περαιτέρω, επιχειρείται η σκιαγράφηση των μελλοντικών διακινδυνεύσεων και αβέβαιων καταστάσεων ζωής, όπως αυτά παράγονται στην εποχή της γενετικής μηχανικής, της τεχνητής νοημοσύνης/αλγορίθμων/μεγάλων δεδομένων, των ανθρωποειδών ρομπότ, της αποικιοποίησης του διαστήματος και του μετασύμπαντος. Ειδική εστίαση δίνεται στους κρίσιμους κοινωνικούς μετασχηματισμούς που συντελούνται μέσω των πρόσφατων τεχνοεπιστημονικών εξελίξεων, διαμέσου των οποίων τα όρια μεταξύ του φυσικού, εικονικού/ψηφιακού, βιολογικού και κοινωνικού κόσμου καθίσταται ρευστά και απρόβλεπτα.
1η Εβδομάδα: Παρουσίαση του περιγράμματος και εισαγωγή στο περιεχόμενο του μαθήματος.
ρίσκα/διακινδυνεύσεις, κίνδυνοι και αβεβαιότητες.
3η Εβδομάδα: Η διακινδύνευση με βάση τη θεωρία των κοινωνικών συστημάτων του Niklas Luhmann.
4η Εβδομάδα: Το περίγραμμα της κοινωνίας της διακινδύνευσης στη σκέψη του Ulrich Beck. 5η Εβδομάδα: Οι συμβολές των Anthony Giddens, Scott Lash, Zygmunt Bauman και Michel Foucault.
6η Εβδομάδα: Όψεις της εξατομίκευσης της κοινωνικής ανισότητας.
7η Εβδομάδα: Αναστοχαστικός εκσυγχρονισμός: Σχετικά με τη γενίκευση επιστήμης και πολιτικής.
7η Εβδομάδα: Οι διακινδυνεύσεις στην εργασια
9η Εβδομάδα: Κλιματική κρίση και ανθρωπόκαινος εποχή.
10η Εβδομάδα: Επιδημίες/Πανδημίες.
11η Εβδομάδα: Κοινωνία της διακινδύνευσης, κοσμοπολιτικοποίηση και οι «παγκόσμιοι άλλοι».
12η Εβδομάδα: Οι «υπερβάσεις» και το «μέλλον» της κοινωνίας της διακινδύνευσης.
13η Εβδομάδα: Ανακεφαλαίωση των θεµατικών ενοτήτων του µαθήµατος και αναστοχασµός.
Μαθησιακά Αποτελέσματα:
Με την παρακολούθηση του μαθήματος και τη μελέτη των προτεινόμενων βιβλιογρα-φικών πηγών επιδιώκεται οι φοιτήτριες και οι φοιτητές στο τέλος του εξαμήνου να έχουν:
αναστοχαστεί σε σχέση με τον τρόπο διαμόρφωσης των κοινωνιών της διακινδύνευσης και της αβεβαιότητας στο πλαίσιο της παγκοσμιoποίησης και της κοσμοπολιτικοποίησης.
Γενικές Ικανότητες
| Τρόπος Παράδοσης: | Φυσική παρουσία στην αίθουσα διδασκαλίας | |
| Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: | Χρήση Τ.Π.Ε. στη διδασκαλία, προβολές ταινιών και ντοκιμαντέρ, πλατφόρμα Open eClass με βιβλιογραφικό και αρχειακό υλικό. | |
| Οργάνωση Διδασκαλίας: | Δραστηριότητα | Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου |
| Διαλέξεις | 39 | |
| Μελέτη εκτός μαθήματος | 75 | |
| Προετοιμασία για τις εξετάσεις | 33 | |
| Συμμετοχή στις εξετάσεις | 3 | |
| Σύνολο Μαθήματος
|
150 | |
| Αξιολόγηση Φοιτητών: | Γλώσσα Αξιολόγησης: Ελληνική και Αγγλική (στις περιπτώσεις υποψηφίων από την αλλοδαπή).
Μέθοδοι Αξιολόγησης: Γραπτή Εξέταση. Κριτήρια Αξιολόγησης: Κατανόηση του περιεχομένου του μαθήματος. |
|
– Προτεινόμενη Βιβλιογραφία α) Εγχειρίδια του μαθήματος
Bauman Z. (2009). Ρευστοί Καιροί: Η ζωή στην εποχή της αβεβαιότητας. Αθήνα: Μεταίχμιο. Beck, U. (2015). Κοινωνία της διακινδύνευσης. Καθ’ οδόν προς μια άλλη νεωτερικότητα.
Αθήνα: Πεδίο.
Elliott, Α. (2021). Σύγχρονη κοινωνική θεωρία. Μια εισαγωγή. Αθήνα: Πεδίο.
Β) Συμπληρωματική βιβλιογραφία
Beck, U. (2011). We do not Live in an Age of Cosmopolitanism but in an Age of Cosmopolitisation: The ‘Global Other’ is in Our Midst. Irish Journal of Sociology, 19(1), 1634.
Beck, U., Giddens, A., & Scott, L. (1994). Reflexive Modernization. Politics, tradition and aesthetics in the modern social order. Cambridge: Polity.
Burgess, A., Alemanno A., and Zinn J. (2016) (eds.). The Routledge Handbook of Risk Studies.
London: Routledge.
Giddens, A. (2001). Οι Συνέπειες της Νεοτερικότητας. Αθήνα: Κριτική.
Μαρκαντωνάτου Μ., Σαββάκης, Μ., και Κουρούτζας, Χ. (2022). Εμβολιασμός και «νέα κανονικότητα»: Πανδημική συνθήκη και κοινωνία της διακινδύνευσης. Στο: Μ. Σαββάκης (επιμ.) Η Πανδημική συνθήκη. Δι-επιστημονικές προσεγγίσεις και ερμηνευτικές συνθέσεις (σσ. 229-246). Αθήνα: Ινστιτούτο του Βιβλίου- Καρδαμίτσα.
Luhmann, N. (2005). Risk. A Sociological Theory. London: Routledge.
-Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
American Journal of Sociology
BioSocieties
European Journal of Sociology
ΕπιθεώρησηΚοινωνικώνΕρευνών
Health, Risk & Society
Journal of Risk Research
Κρίση
Risk Analysis
Science, Technology and Human Values
Sociology
Σχολή:
Τμήμα:
Επίπεδο Σπουδών:
Κωδικός μαθήματος:
Εξάμηνο Σπουδών:
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες
Διαλέξεις:
Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας:
Πιστωτικές Μονάδες
Κατηγορία Μαθήματος:
Τύπος Μαθήματος:
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων:
Προαπαιτούμενα Μαθήματα:
Διδάσκων/ουσα:
Διδάσκων
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus:
Ηλεκτρονική διεύθυνση Μαθήματος (URL):
Τρόπος Παράδοσης:
Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών:
Οργάνωση Διδασκαλίας:
Αξιολόγηση Φοιτητών: