Η σχέση σχολείου/οικογένειας θεωρείται ένα από τα κεντρικά ζητήματα της εκπαίδευσης και απασχολεί την έρευνα με αντικείμενο το σχολείο και τη σχολική εμπειρία. Το σεμινάριο προσεγγίζει ανθρωπολογικά το ζήτημα εστιάζοντας στις μορφές που λαμβάνει η σχολική φροντίδα των παιδιών και στη σχέση μητέρων και πατεράδων με την εκπαίδευση των παιδιών τους. Οι σχολικές πρακτικές των γονέων θα μελετηθούν ως προς τον τρόπο με τον οποίο οι γονείς προσεγγίζουν τη μητρική ή την πατρική σχέση και διαπραγματεύονται πολιτισμικές αντιλήψεις και αξίες για την εκπαίδευση, την οικογένεια και τη γονεϊκότητα (βλέπε για παράδειγμα το πολιτισμικό σενάριο της εντατικής μητρότητας). Το σεμινάριο θα εστιάσει στα παραπάνω ζητήματα με πλαίσιο αναφοράς την ελληνική εθνογραφία και θα τα συνδέσει με ερωτήματα της κοινωνιολογίας της εκπαίδευσης για τη σχέση σχολείου/οικογένειας, τις οικογενειακές εκπαιδευτικές πρακτικές και τις κοινωνικές και ταξικές ανισότητες.
Ενότητες:
- Η σχολική φροντίδα των παιδιών στην ανθρωπολογική και την κοινωνιολογική έρευνα
- Η σχέση σχολείου-οικογένειας ως κοινωνιολογικό και ανθρωπολογικό πρόβλημα
- Μορφές οικογένειας, οικιακότητα και εμπειρίες του σχολείου στην ελληνική εθνογραφία.
- Σχολική εμπειρία, σχολική φροντίδα και μορφές ανισότητας: διαπολιτισμικές θεωρήσεις
- Φύλο και η πολιτισμική κατασκευή της γονεϊκότητας στην ελληνική εθνογραφία
- Ηθικές της μητρότητας και εμπλοκή των μητέρων με το σχολείο των παιδιών.
- Νοηματοδοτήσεις της πατρότητας και εμπλοκή των πατεράδων με το σχολείο των παιδιών.
Mαθησιακά Aποτελέσματα:Το σεμινάριο αφορά τα ζητήματα, θεωρητικά και μεθοδολογικά, που εγείρει η μελέτη της σχέσης μητέρων και πατεράδων με την εκπαίδευση των παιδιών τους. Μέσα από το παράδειγμα μιας καθημερινής πρακτικής, όπως είναι η σχολική ανατροφή των παιδιών, οι φοιτητές/ριες καλούνται να αναγνωρίσουν και να σκεφτούν, με βάση τον κριτικό αναστοχασμό, τον Κανόνα που ορίζει τα γονεϊκά καθήκοντα ως έμφυλα και θεωρεί την οικογένεια ως απαραίτητο συμπλήρωμα του σχολείου. Καλούνται επίσης να σκεφτούν την δραστηριοποίηση, κυρίως των μητέρων, γύρω από την εκπαίδευση των παιδιών τους ως προς τις κοινωνικές και πολιτικές της συνέπειες, για παράδειγμα την αναδιευθέτηση των οικογενειακών σχέσεων και την κατασκευή της γυναικείας εμπειρίας.
Γενικές Ικανότητες: Το σεμινάριο καλλιεργεί στους φοιτητές/ριες την εξοικείωση με ερευνητικές ιδέες, την παραγωγή νέων ερευνητικών ιδεών, την άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής ιδιαίτερα ως προς πρακτικές ιδιαίτερα οικείες.
- Αθανασοπούλου Αγγελική 2023, «Ταξικές ανισότητες και συμμετοχή των παιδιών σε εξωδιδακτικές δραστηριότητες στην Αθήνα τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα». Επετηρίδα Ελληνική Κοινωνία, Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Κοινωνίας, Ακαδημία Αθηνών τ. 12, 175-248.
- Βλαχούτσικου Χριστίνα 2015, Για το καλό των παιδιών. Μητέρες μιλούν για την ανατροφή των παιδιών τους. Αθήνα: Νήσος.
- Βλαχούτσικου Χριστίνα 2013, «Εξατομίκευση των παιδιών στην αγκαλιά της οικογένειας: μητέρες σε διάλογο με μια ατομιστική ιδεολογία ανατροφής σε μισοαστικό προάστιο της Αθήνας». 91-118. Στο Β. Καντσά (επιμ.), Η μητρότητα στο προσκήνιο: Σύγχρονες έρευνες στην ελληνική εθνογραφία. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
- Du Boulay Jane 1986 «Women images of their nature and destiny in rural Greece» Στο J. Dubisch (επιμ.), Gender and power in Rural Greece. Πρίνστον: Princeton University Press.
- Collier Jean, 1997. From duty to desire: Remaking families in a Spanish village. Πρίνστον: Princeton University Press.
- Δραγώνα Θάλεια 1995. Οδεύοντας προς την πατρότητα: Εξιχνίαση μιας παραγνωρισμένης πορείας. Αθήνα: Εξάντας.
- Ζερβού Μαρία 2006, Εννοιολογήσεις της πατρότητας και του εαυτού από άνδρες που ζουν σε μια επαρχιακή πόλη. Μυτιλήνη: Αδημοσίευτη διπλωματική εργασία.
- Flores Andrea 2018. «The descendant bargain: Latina Youth remaking kinship and generation through educational sibcare in Nashville Tennessee», American Anthropologist, 120(3): 474-486.
- Hirschon Renée 2006. Κληρονόμοι της μικρασιατικής καταστροφής: Η κοινωνική ζωή των Μικρασιατών προσφύγων στον Πειραιά. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.
- Μπούρατζη Βασιλική 2015. Μητρότητα και σχολικές πρακτικές: Το σχολείο ως πεδίο ενδυνάμωσης των γυναικών και κατασκευής της γυναικείας εμπειρίας στη Βόρεια Λέσβο. Μυτιλήνη: Αδημοσίευτη διδακτορική διατριβή.
- Paxson Heather 2013, «Η αναπαραγωγή ως πνευματικό έργο συγγένειας: Ορθοδοξία, εξωσωματική γονιμοποίηση και η ηθική οικονομία της μητρότητας». 285-314. Στο Β. Καντσά (επιμ.), Η μητρότητα στο προσκήνιο: Σύγχρονες έρευνες στην ελληνική εθνογραφία. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
- Paxson Heather 2013 Making modern mothers: Ethics and family planning in urban Greece. Μπέρκλεϋ-Λος Άντζελες: University of California Press.
- Φάκου Αιμιλία 2017. ‘Όταν είσαι γονιός από την τάξη τη δική μας’: Ταξικές διαφοροποιήσεις των οικογενειακών μορφωτικών πρακτικών. Αθήνα: Πολύτροπον.
Συναφή επιστημονικά περιοδικά
Anthropology and Education Quarterly
Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών
