Διαδικτυακά Σεμινάρια της Τετάρτης – Εαρινό εξάμηνο 2025-2026

4 Μαρτίου 2026 Κατερίνα Λυκούδη (Leibniz-Zentrum Moderner Orient, Γερμανία)

Τίτλος: Οι Τάταροι της Κριμαίας και η Σοβιετική Πολιτική της Δυσπιστίας: Μια Μελέτη των Αρχείων της Ουκρανικής KGB

Περίληψη:

Το διδακτορικό ερευνητικό έργο της Αικατερίνης Λυκούδη στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris IV) επικεντρώνεται στην πολυεπίπεδη μελέτη της ταυτότητας των Τατάρων της Κριμαίας εντός της μεταπολεμικής Σοβιετικής Ένωσης, υπό τον τίτλο «La question des Tatars de Crimée et la politique soviétique de la méfiance». Η διατριβή αναλύει διεξοδικά τον τρόπο με τον οποίο το σοβιετικό κράτος θεσμοθέτησε μια «πολιτική δυσπιστίας» απέναντι στη συγκεκριμένη μειονότητα, η οποία οδήγησε στην ομαδική απέλαση και τον στιγματισμό τους ως «προδοτών του κράτους» λόγω φερόμενης συνεργασίας με τις δυνάμεις του Άξονα κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η έρευνα εστιάζει στην διαρκή επιτήρηση της μειονότητας από τις σοβιετικές αρχές, καθώς και στη διαδικασία συγκρότησης της εθνικής ταυτότητας των Τατάρων κατά την περίοδο της εξορίας τους, κυρίως στο Ουζμπεκιστάν, όπου αναδύθηκε ένα δυναμικό εθνικό κίνημα που διεκδικούσε το δικαίωμα του επαναπατρισμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις αντιξοότητες που αντιμετώπισαν οι επαναπατρισθέντες μετά το διάταγμα του 1967, όπως η άρνηση χορήγησης αδειών παραμονής (propiska) και οι νέες απελάσεις, αναδεικνύοντας το χάσμα μεταξύ της επίσημης «αποκατάστασης» και της σκληρής πραγματικότητας στο πεδίο. Η μεθοδολογική προσέγγιση της Λυκούδη συνδυάζει την εκτενή αρχειακή έρευνα με την προφορική ιστορία. Η ερευνήτρια αξιοποιεί πρωτογενές υλικό από ουκρανικά αρχεία, όπως τα αρχεία της SBU, ρωσικά κρατικά αρχεία (GARF, RGALI, RGASPI, RGANI) και προφορικές μαρτυρίες από το Ουζμπεκιστάν. Με τον τρόπο αυτό προσδίδεται μια ανθρώπινη και κοινωνική διάσταση στην ιστορική ανάλυση της πολιτικής καταστολής και της αντίστασης της μειονότητας απέναντι στις σοβιετικές κρατικές πρακτικές.

Τίτλος: Επιλέγοντας τη Θεραπεία: Θεραπευτικές Διαδρομές των Μειονοτικών Γυναικών στον Νομό Ροδόπης και Πρακτικές Ίασης

Περίληψη:

Στον Νομό Ροδόπης, η παρουσία της μειονότητας αναδεικνύει τη σημασία του Ισλάμ ως κεντρικού άξονα κοινωνικής και πολιτισμικής ταυτότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η θρησκεία δεν λειτουργεί μόνο ως σύστημα πίστης, αλλά και ως πεδίο νοηματοδότησης της ασθένειας και του πόνου. Η προσευχή και οι ιατρικές υπηρεσίες αναγνωρίζονται ως θεμιτές και συμπληρωματικές θεραπευτικές πρακτικές· ωστόσο, όταν οι θεσμικά κατοχυρωμένες μορφές φροντίδας εκλαμβάνονται ως ανεπαρκείς, αναδύονται εναλλακτικές μορφές θεραπευτικής αναζήτησης. Η παρούσα διάλεξη εστιάζει στις θεραπευτικές διαδρομές μειονοτικών γυναικών από την εθνοτική ομάδα των Τούρκων στη Ροδόπη, οι οποίες αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας. Υπό το πρίσμα του ιατρικού πλουραλισμού, οι γυναίκες αυτές συνδυάζουν βιοϊατρικές και ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις, ισλαμική ορθοπραξία και παραδοσιακές θεραπευτικές πρακτικές, διαμορφώνοντας «υβριδικούς» χώρους διαχείρισης του πόνου. Έμφαση δίνεται στους ανεπίσημους χοτζάδες, οι οποίοι συγκροτούν μορφές χαρισματικής αυθεντίας, χωρίς θεσμική αναγνώριση. Η δράση τους δεν είναι καθολικά αποδεκτή και συχνά κινείται στη σφαίρα του ιδιωτικού, παραμένοντας κοινωνικά διαπραγματεύσιμη. Η κοινωνική τους ισχύς εδράζεται στην αναγνώριση πνευματικών ιδιοτήτων και στη δυνατότητά τους να προσφέρουν ερμηνευτικά σχήματα και θεραπευτικές πρακτικές που συνυπάρχουν με το βιοϊατρικό παράδειγμα. Αξιοποιώντας τη διαθρησκειακότητα (transreligiosity) ως αναλυτική οπτική, η διάλεξη διερευνά πώς ορισμένες γυναίκες διαπραγματεύονται τα θρησκευτικά όρια, υιοθετώντας ευέλικτες στρατηγικές που τους επιτρέπουν να διαχειριστούν κοινωνικούς ρόλους, προσδοκίες και εμπειρίες ψυχικού πόνου. Το εθνογραφικό υλικό βασίζεται σε δέκα ημιδομημένες συνεντεύξεις με μειονοτικές γυναίκες ηλικίας 18–70 ετών, καθώς και με παραδοσιακούς θεραπευτές.

1 Απριλίου 2026   Ευγενία Φωτίου (Πανεπιστήμιο Κρήτης)

Τίτλος: Σαμανικός Τουρισμός και Διαπολιτισμική Μετάφραση στο Περού

Περίληψη: Η διάλεξη θα καλύψει το φαινόμενο του σαμανικού τουρισμού στην πόλη Iquitos στην Αμαζονία του Περού και θα επικεντρωθεί στα κίνητρα και τους τρόπους με τους οποίους οι δυτικοί τουρίστες εννοιολογούν τις εμπειρίες τους. Θα εξετάσει επίσης τις διαπολιτισμικές αλληλεπιδράσεις στο πλαίσιο του σαμανικού τουρισμού καθώς και το τι τελικά “μεταφράζεται” μεταξύ διαφορετικών κοσμοαντιλήψεων.

Τίτλος: Το Lee-Μάνη του Πειραιά και η Εργασία στους Προβλήτες Εμπορευματοκιβωτίων: Όψεις της Παγκοσμιο-Τοπικότητας στον Καπιταλισμό των Εφοδιαστικών Αλυσίδων

Περίληψη: Η παρουσίαση εξετάζει εθνογραφικά τις εργασιακές σχέσεις στις Προβλήτες II και III του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων Πειραιά (PCT ), θυγατρική της COSCO. Σε αντίθεση με κυρίαρχες αφηγήσεις περί «κινεζοποίησης» ή μονοδιάστατης επιβολής νεοφιλελεύθερων προτύπων εργασίας που καλλιεργούνται στις παγκόσμιες αλυσίδες logistics, υποστηρίζεται ότι το μοντέλο υπεργολαβιών, ελαστικότητας και κατακερματισμού της εργασίας στο λιμάνι δεν εισάγεται ως ακραιφνώς ξένο σώμα. Αντίθετα, νοηματοδοτείται, παράγεται, και μερικώς νομιμοποιείται μέσα από εργασιακές πρακτικές και ηθικές οικονομίες βαθιά ριζωμένες στον ελληνικό ιδιωτικό τομέα, έστω κι αν αυτές προέρχονται από διαφορετικούς οικονομικούς τομείς και κλίμακες. Υπό αυτό το πρίσμα, υποστηρίζω ότι η βιομηχανικού τύπου, υπεργολαβική εργασία σε έναν σύγχρονο προβλήτα εμπορευματοκιβωτίων «μικρο-επιχειρηματοποιείται», αποκτώντας νοήματα και έξεις που παραπέμπουν στην άτυπη εργασία μικρών, οικογενειακών επιχειρήσεων, με τις οποίες πολλοί εργαζόμενοι ήταν ήδη εξοικειωμένοι.

Μέσα από συνεντεύξεις και αφηγήσεις εργαζομένων αναδεικνύεται επίσης πώς η εκτεταμένη χρήση υπεργολάβων επιτρέπει την αναβίωση πελατειακών δικτύων, συγγενικών και γειτονικών δεσμών, καθώς και ηθικών υποχρεώσεων , ιδιαίτερα μεταξύ Μανιατών του Πειραιά και κατοίκων των Μανιάτικων. Η ιδιωτικοποίηση και η παρουσία ενός παγκόσμιου παίκτη όπως η COSCO δεν ακύρωσαν τις τοπικές δυναμικές. Αντίθετα, τις αναζωογόνησαν, παρέχοντας νέους πελατειακούς πόρους σε τοπικούς πολιτικούς και επιχειρηματίες που είχαν αποδυναμωθεί από την Ελληνική οικονομική κρίση. Μέσω άτυπων συναλλαγών, αναδιοργανώνεται έτσι η αίσθηση της γειτονιάς, καθώς και το πλέγμα υποχρεώσεων που απορρέουν από τις τοπικές κοινωνικές σχέσεις.

Ο Πειραιάς δεν προϋπάρχει ως a priori τόπος που «συναντά» την κινεζική εταιρεία και τις πρακτικές της. Αντιθέτως, παράγεται μέσα από αυτή τη σχέση. Ταυτόχρονα, η αναπαραγωγή της ευέλικτης συσσώρευσης κεφαλαίου μέσω της επισφαλούς εργασίας , χαρακτηριστικό του σύγχρονου παγκόσμιου καπιταλισμού, πραγματοποιείται όχι μόνο μέσω της απόσπασης υπεραξίας, αλλά και μέσω της ενσωμάτωσης τοπικών αντιλήψεων και νοηματοδοτήσεων της ίδιας της  αξίας.

Τίτλος: Al-Bostan: Gardens of Connection and Resistance in the Golan Heights

27 Μαΐου 2026   Αθηνά Αραμπατζή (Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Τίτλος: Συμπράξεις Δημοσίου-Κοινοτικού Χαρακτήρα και Προσιτή Στέγαση: Το Πιλοτικό Πρόγραμμα Αστικής Καινοτομίας “Rock The Block” στον Δήμο