Το σεμιναριακό αυτό μάθημα εξετάζει τον κομβικό ρόλο της θρησκείας και της θρησκευτικής διαφοράς στην Οθωμανική Αυτοκρατορία των πρώιμων νεότερων χρόνων, ένα κράτος που κληρονομεί και μετασχηματίζει την ισλαμική πολιτειακή παράδοση. Στο επίκεντρο βρίσκεται η έννοια της διακυβέρνησης, η οποία επιτρέπει την εξέταση ενός φάσματος ζητημάτων γύρω από την άσκηση της εξουσίας (ενδεικτικά: η άνιση σχέση μουσουλμάνων και μη μουσουλμάνων, η σουλτανική ιδεολογία, η θέση της εκκλησίας, η στρατολόγηση υπηκόων). Μέσα από την ανάλυση επιλεγμένων αρχειακών πηγών, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα έχουν την ευκαιρία να κατανοήσουν τη διαφορετική θέση της θρησκείας στο κράτος που είχε για αιώνες υπό την εξουσία του το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της σημερινής ελληνικής επικράτειας.
Mαθησιακά Aποτελέσματα: Οι φοιτητές που συμμετέχουν στα σεμινάρια, μελετούν την ύλη και ολοκληρώνουν τις ασκήσεις και την εργασία για το μάθημα εξοικειώνονται με τους σύγχρονους προβληματισμούς για την ιστορία της οθωμανικής περιόδου με επίκεντρο τις μεθόδους διακυβέρνησης των υπηκόων και τη σημασία της θρησκευτικής διαφοράς. Μαθαίνουν επίσης να αξιοποιούν ιστορικές πηγές, ιδίως αρχειακές, να αναγνωρίζουν τις δυνατότητες και τα όριά τους, και αποκτούν την ικανότητα κριτικής στάσης απέναντι στα τεκμήρια του παρελθόντος και στους επίσημους λόγους.
Γενικές Ικανότητες:
Γνώση, κατανόηση και κριτική αντιμετώπιση
· των τρόπων με τους οποίους οργανώθηκε η διακυβέρνηση των υπηκόων στην αχανή οθωμανική επικράτεια,
· τον ρόλο της θρησκείας στην οθωμανική πολιτειακή οργάνωση και ιδεολογία,
· της σημασίας της θρησκευτικής διαφοράς για την πολιτική, κοινωνική και οικονομική τάξη,
καθώς και εκπαίδευση
· στην ανάλυση ιστορικών πηγών,
· στη συγγραφή ακαδημαϊκού δοκιμιακού κειμένου.
Αυτόνομη εργασία
Ομαδική εργασία
Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.
– Εγχειρίδια μαθήματος στην πλατφόρμα ΕΥΔΟΞΟΣ:
- Γκαρά, Ελένη και Γιώργος Τζεδόπουλος, Χριστιανοί και μουσουλμάνοι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία: Θεσμικές πραγματικότητες και κοινωνικές δυναμικές, Αθήνα: ΣΕΑΒ, 2015. URL: https://repository.kallipos.gr/handle/11419/2882.
- Barkey, Karen, Αυτοκρατορίες και διαφορετικότητα: Οι Οθωμανοί σε συγκριτικό πλαίσιο, μτφρ. Μ. Δημητριάδου, Αθήνα: Αλεξάνδρεια, 2013.
– Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:
- Αναστασόπουλος, Αντώνης, Ηλίας Κολοβός και Μαρίνος Σαρηγιάννης, «Η Οθωμανική Αυτοκρατορία: Ο ελληνικός χώρος». Στο Η οθωμανική αρχιτεκτονική στην Ελλάδα, επιμ. Έρση Μπρούσκαρη, Αθήνα: ΥΠΠΟ/Διεύθυνση Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων, 2008, 23–44.
- Faroqhi, Suraiya, Η Οθωμανική Αυτοκρατορία και ο κόσμος γύρω της, μτφρ. Γ. Καραχρήστος, εισαγωγή Ελένη Γκαρά, Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2009.
- Gara, Eleni, «Conceptualizing Interreligious Relations in the Ottoman Empire: The Early Modern Centuries». Acta Poloniae Historica 116 (2017), 57–91.
- Gara, Eleni, και Ovidiu Olar, «Confession-Building and Authority: The Great Church and the Ottoman State in the First Half of the Seventeenth Century». Στο Entangled Confessionalizations? Dialogic Perspectives on the Politics of Piety and Community Building in the Ottoman Empire, 15th–18th centuries, επιμ. Tijana Krstić και Derin Terzioǧlu, Πισκάταγουεϊ, NJ: Gorgias Press, 2022, 159–214.
- Greene, Molly, Καθολικοί πειρατές και έλληνες έμποροι: μια ναυτική ιστορία της Μεσογείου, μτφρ. Γ. Τζεδόπουλος, Αθήνα: Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2015.
- Κολοβός, Ηλίας, Στους καιρούς των σουλτάνων: Οι κοινωνίες της ελληνικής χερσονήσου υπό οθωμανική κυριαρχία (14ος–19ος αιώνας), Αθήνα: Ασίνη, 2023.
- Stefini, Tommaso, «Defining ‘Ottomans’ and ‘Foreigners’: Venetian Merchants, Jurisdictional Conflicts, and Legal Belonging in Seventeenth-Century Istanbul», Journal of Early Modern History 28 (2024), 279–304.
- Τζεδόπουλος, Γιώργος, «Χριστιανός, μουσουλμάνος, Έλλην, Τούρκος: Ταυτότητα και διαμεσολάβηση στη Διάλεξιν του Παναγιωτάκη Νικούσιου με τον Vani Efendi». Στο Έλλην, Ρωμηός, Γραικός: Συλλογικοί προσδιορισμοί και ταυτότητες, επιμ. Όλγα Κατσιαρδή-Hering, Αναστασία Παπαδία-Λάλα, Κατερίνα Νικολάου, Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Αθήνα: Ευρασία, 2018, 329–343.
