Το μάθημα εξετάζει τη νεότερη πολιτική και κοινωνική φιλοσοφία, καλύπτοντας την περίοδο από τον 16ο έως και τον 19ο αιώνα. Εστιάζει στο έργο των κυριότερων εκπροσώπων του νεότερου πολιτικού στοχασμού και αναλύει τις βασικές κατευθύνσεις της προβληματικής που αναπτύσσεται γύρω από την έννοια του πολιτικού και τη συγκρότηση του νεωτερικού κράτους. Αφετηρία αποτελεί η τομή που εγκαινιάζει ο Machiavelli, σηματοδοτώντας την ανάδυση μιας νέας αντίληψης για την εξουσία, την πολιτική πράξη και την ανθρώπινη φύση. Στη συνέχεια εξετάζονται οι θεωρίες του «κοινωνικού συμβολαίου», όπως διαμορφώνονται στους Hobbes, Locke και Rousseau, με έμφαση στη θεμελίωση της πολιτικής κοινότητας, της κυριαρχίας, της ιδιοκτησίας και της ελευθερίας. Το δεύτερο μέρος του μαθήματος επικεντρώνεται στη συμβολή του Hegel και του Marx, αναδεικνύοντας τις μετατοπίσεις που επιφέρουν στη σύλληψη του κράτους, της κοινωνίας των πολιτών και της πολιτικής εξουσίας. Μέσα από τη μελέτη πρωτογενών κειμένων και την ένταξή τους στο ιστορικό και φιλοσοφικό τους συγκείμενο, το μάθημα επιδιώκει να καταστήσει κατανοητές τόσο τις εσωτερικές εντάσεις της νεωτερικής πολιτικής φιλοσοφίας όσο και την επικαιρότητά της για την κατανόηση του σύγχρονου πολιτικού κόσμου.
Μαθησιακοί Στόχοι:
Μαθησιακά Αποτελέσματα: Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα:
- έχουν αποκτήσει συνολική εποπτεία της νεότερης πολιτικής φιλοσοφίας από τον 16ο έως τον 19ο αιώνα και θα μπορούν να εντοπίζουν τις βασικές θεωρητικές της τομές
- κατανοούν τις διαφορετικές θεμελιώσεις της έννοιας του πολιτικού, του κράτους και της πολιτικής εξουσίας στους κλασικούς στοχαστές της νεωτερικότητας
- είναι σε θέση να αναλύουν συγκριτικά τις θεωρίες του κοινωνικού συμβολαίου και τις μετασχηματίσεις τους
- αναπτύξουν την ικανότητα κριτικής ανάγνωσης και ερμηνείας πρωτογενών φιλοσοφικών κειμένων στο ιστορικό τους συγκείμενο
- μπορούν να διατυπώνουν τεκμηριωμένο λόγο σχετικά με τη σχέση νεωτερικής πολιτικής φιλοσοφίας και σύγχρονου πολιτικού προβληματισμού
Γενικές Ικανότητες: Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και κριτικής σκέψης.
Εγχειρίδια (Εύδοξος):
- Πλάγγεσης, Γιάννης, Νεότερη Πολιτική και Κοινωνική Φιλοσοφία. Από τον Machiavelli στον Marx, University Studio Press, Θεσσαλονίκη
- Στυλιανού, Άρης, Θεωρίες του Κοινωνικού Συμβολαίου, Πόλις, Αθήνα 2006.
Προτεινόμενη Βιβλιογραφία:
- Αγγελίδης, Μανώλης – Γκιογκούρας, Θανάσης (επιμ.), Θεωρίες της Πολιτικής και του Κράτους: Hobbes, Locke, Rousseau, Kant, Hegel, Σαββάλας, Αθήνα 2005.
- Châtelet, François (επιμ.), Η Φιλοσοφία. Από τον Γαλιλαίο ως τον Ε.Ε. Ρουσσώ, Τόμος Β΄, Γνώση, Αθήνα 1985.
- Châtelet, François (επιμ.), Η Φιλοσοφία. Από τον Kant ως τον Χούσσερλ. Ο Εικοστός Αιώνας, Τόμος Γ΄, Γνώση, Αθήνα
- Gewirth, Alan, Political Philosophy, Palgrave Macmillan, New York 1965.
- Hampsher-Monk, Iain, A History of Modern Political Thought: Major Political Thinkers from Hobbes to Marx, Wiley-Blackwell, Oxford–Cambridge 1993.
- Hegel, Georg W. F., Φιλοσοφία του Δικαίου, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα 2012.
- Hobbes, Thomas, Λεβιάθαν ή Ύλη, Μορφή και Εξουσία μιας Εκκλησιαστικής και Λαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, Τόμος Πρώτος, Γνώση, Αθήνα 1989.
- Lefebvre, Jean-Pierre – Macherey, Pierre, Ο Έγελος και η Κοινωνία, Εστία, Αθήνα 2006.
- Levine, Andrew, Η Γενική Βούληση. Ρουσσώ, Μαρξ, Κομμουνισμός, Στάχυ, Αθήνα 2000.
- Locke, John, Δεύτερη Πραγματεία περί Κυβερνήσεως. Δοκίμια με Θέμα την Αληθινή Αρχή, την Έκταση και τον Σκοπό της Πολιτικής Εξουσίας, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2018.
- Macpherson, C. B., The Political Theory of Possessive Individualism: Hobbes to Locke, Oxford University Press, Oxford 2011.
- Machiavelli, Niccolò, Discourses on Livy, Oxford University Press, Oxford–New York 2008.
- Machiavelli, Niccolò, Ο Ηγεμόνας, Πατάκης, Αθήνα 2012.
- Marshall, John, John Locke: Resistance, Religion and Responsibility, Cambridge University Press, Cambridge 1994.
- Marx, Karl, Κριτική της Εγελιανής Φιλοσοφίας του Κράτους και του Δικαίου, Παπαδήσης, Αθήνα 1978.
- Marx, Karl, Η 18η Μπρυμαίρ του Λουδοβίκου Βοναπάρτη, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2005.
- Marx, Karl, Ο Εμφύλιος Πόλεμος στη Γαλλία, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2011.
- Marx, Karl, Το Κεφάλαιο. Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Τόμος Πρώτος, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2012.
- Marx, Karl, Κριτική της Πολιτικής Οικονομίας, Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 2013.
- Marx, Karl – Engels, Friedrich, Το Μανιφέστο του Κομμουνιστικού Κόμματος, Θεμέλιο, Αθήνα 2004.
- Μπαγιόνας, Αύγουστος, «Μεθοδολογικές Απόψεις του Μαρξ στα Πρώιμα Έργα του για την Κριτική του Αστικού Κράτους», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 23 (1975), 20–27.
- Μωραΐτης, Γιώργος, Φιλοσοφία της Κυριαρχίας – Στοχασμοί στην Πολιτική και Κοινωνική Θεωρία του Τόμας Χομπς και του Ζαν-Ζακ Ρουσσώ, Νήσος, Αθήνα 2019.
- Παπαϊωάννου, Κώστας, Χέγκελ, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 1990.
- Raphael, D. D., Problems of Political Philosophy, Palgrave Macmillan, London 1976.
- Rousseau, Jean-Jacques, Το Κοινωνικό Συμβόλαιο ή Αρχές Πολιτικού Δικαίου, Πόλις, Αθήνα 2015.
- Χρύσης, Αλέξανδρος, Ο Marx της Δημοκρατίας, ΚΨΜ, Αθήνα 2014.
