Σχολή: Κοινωνικών Επιστημών
Τμήμα: Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας
Επίπεδο Σπουδών: Προπτυχιακό
Κωδικός Μαθήματος: ΚΑ-102 Εξάμηνο Σπουδών: Ε΄ (5o)
Τίτλος Μαθήματος: Ζητήματα αφρικανικής εθνογραφίας Ι
Αυτοτελείς Διδακτικές Δραστηριότητες Εβδομαδιαίες Ώρες Διδασκαλίας Πιστωτικές Μονάδες
Διαλέξεις 3 6
Τύπος Μαθήματος: Επιλογής μάθημα, Ειδικού υπόβαθρου
Προαπαιτούμενα Μαθήματα: Κανένα
Γλώσσα Διδασκαλίας και Εξετάσεων: Ελληνική
Το Μάθημα προσφέρεται σε Φοιτητές Erasmus: Ναι
Ηλεκτρονική Σελίδα Μαθήματος (Url): https://www.sah.aegean.gr/course/ka-102/

https://eclass.aegean.gr/courses/SA220/

    (2) ΜΑΘΗΣΙΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

    Mαθησιακά Aποτελέσματα: Το μάθημα εμβαθύνει τις γνώσεις που απέκτησαν οι φοιτητές στο υποχρεωτικό μάθημα: Εισαγωγή στην Ανθρωπολογία της Αφρικής. Ωστόσο, το μάθημα είναι επιλέξιμο και από όσους δεν έχουν περάσει το υποχρεωτικό μάθημα στις εξετάσεις αλλά και για όσους δεν το έχουν παρακολουθήσει.

    Οι φοιτητές μυούνται σε επιλεγμένες κλασικές μονογραφίες της ανθρωπολογία της (υποσαχάριας) Αφρικής οι οποίες, αφενός καθόρισαν  για δεκαετίες τον ερευνητικό και θεωρητικό προσανατολισμό των αφρικανιστών και των κοινωνικών ανθρωπολόγων εν γένει· αφετέρου,  πυροδότησαν γόνιμες συζητήσεις στις οποίες συμμετείχαν κοινωνικοί ανθρωπολόγοι, ιστορικοί, κοινωνιολόγοι, φιλόσοφοι, κτλ.

    Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές αποκτούν μια βαθύτερη κατανόηση του πώς συνδέονται οι κλασσικές αυτές μελέτες – που αφορούν σε «μικρούς τόπους» –  με τα «μεγάλα ζητήματα» που απασχολούν όχι μόνο την ανθρωπολογική κοινότητα αλλά τις ανθρωπιστικές επιστήμες γενικότερα.

    Γενικές Ικανότητες:

    • Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών, με τη χρήση και των απαραίτητων τεχνολογιών
    • Αυτόνομη εργασία
    • Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα
      Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής

    (3) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

    Ενότητα πρώτη: Συγγένεια, θεωρία της καταγωγής και ομάδες μονογραμμικής καταγωγής. 1. Συγγένεια: βασικές έννοιες α. Σύντομη ιστορία του γνωστικού αντικειμένου β. Βασικές έννοιες και συμβάσεις στην ανθρωπολογία της συγγένειας γ. Γάμος δ. Εγκατάσταση 2. Συγγένεια, θεωρία της καταγωγής και των ομάδων μονογραμμικής καταγωγής α. Μια γενεαλογία του όρου «καταγωγή» στη βρετανική κοινωνική ανθρωπολογία β. Τι είναι συγγένεια; γ. Τι είναι ένα ‘σύστημα συγγένειας’; δ. Σχέσεις προσώπου με πρόσωπο και δομικές αρχές.


    Ενότητα 2: Οι Nuer του Evans–Pritchard. 1. Evans-Pritchard και Οι Nuer: λίγα λόγια για το έργο και τον συγγραφέα 2. Πληθυσμιακή κατανομή και αγροτικές δραστηριότητες α. Άνθρωποι και κοπάδια β. Οικολογία Nuer. γ. Διαστάσεις της τοπικότητας 3. Χώρος και χρόνος α. Οικολογικός χρόνος, δομικός χρόνος β. Χώρος και δομική απόσταση 4. Οι Nuer ως αρχέτυπο των ομάδων μονογραμμικής καταγωγής και ο ορισμός της ‘κατάτμησης’ α. Το πολιτικό σύστημα β. Δομική ρευστότητα, βεντέτα και η έννοια της πολιτικής κατάτμησης γ. Ένα παράδειγμα: το χωριό Konye.


    Ενότητα 3: Οι Nuer και οι ανθρωπολογική κοινότητα. Ζητήματα ανθρωπολογικής θεωρίας.1. Εισαγωγικά. 2. Αναγνώσεις των Nuer α. Θεωρητικές στρεβλώσεις, αναλυτικές διαγραφές α1. Οι κανόνες, η «παράβασή» τους και τα παράδοξα της ιστορίας α2. Η πολιτική και δομική διάσταση της αγχιστείας α3. Θείοι, κοπάδια και αρχηγοί β. Αρρενογονία, γενεαλογικό και πολιτικό σύστημα: μια διαφορετική ανάγνωση β1. Σχέδια πάνω στο χώμα: αναλυτικές διακρίσεις και ιθαγενείς αντιλήψεις β2. Η αρρενογονία ως ιδεολογία και ως πράξη β3. Η αριστοκρατία και η «δύναμη του αίματος» β4. Δύο συστήματα σε ένα. Δομή, ιεραρχία και η άρση των αντιφάσεων 3. Οι Nuer στον ρου της ιστορίας α. Αποικιοκρατία α1. Η διαίρεση βοράς/νότος και η αποικιοκρατία α2. Η Βρετανική κατάκτηση και η αποικιακή διοικητική οργάνωση της επικράτειας Nuer α3. Οι επεμβάσεις της  Βρετανικής διοίκησης και ο αντίκτυπος στις αντιλήψεις και τις πρακτικές της βεντέτας.


    Ενότητα 4: «Διλήμματα Nuer»: Οι Nuer της Sharon Hutchinson 1. Εμφύλιος και βεντέτα α. Η «Πολιτική του Νότου» και η αμφισβήτησή της β. Ο Σουδανικός εθνικισμός και η αντιπαράθεση βοράς/νότος γ. Οι Nuer και ο πρώτος εμφύλιος (1955/56-1972) δ. Οι Nuer και ο δεύτερος εμφύλιος (1983-2005) ε. Πολιτισμός, κοινότητα και ανδρισμός στην εποχή των πυροβόλων όπλων 2. Βοοειδή και αίμα: ο μεταβαλλόμενος συμβολισμός του φύλου, του γάμου και της καταγωγής α. Αίμα και τροφή β. Αίμα, βοοειδή και τροφή: ένα παράδειγμα έμφυλων σχέσεων β1. Βοοειδή υπεράνω αίματος β2. Δεσμά κοπαδιού: η σχέση πατέρα-υιού β3. Δεσμά αίματος: η σχέση μητέρας-παιδιού β4. Δεσμά αίματος: μύηση και έλεγχος του (ανδρικού) εαυτού β5. Δεσμά τροφής: οι γυναίκες ως διαμεσολαβητές γ. Βοοειδή-υπεράνω-αίματος: ένα επαπειλούμενο παράδειγμα γ1. Πατρότητα, νομιμότητα και μοιχεία γ2. Διαζύγιο 3. Αίμα, κοπάδια και χρήμα: εμπορευματοποίηση των αξιών Nuer; α. Βοοειδή και χρήμα β. «Το χρήμα δεν έχει αίμα»: αίμα, χρήμα και η ταύτιση ανθρώπων και βοοειδών γ. Υβριδικές κατηγορίες πλούτου δ. Κοινωνικο-οικονομικός μετασχηματισμός και κοινωνικές σχέσεις.


    (4) ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ και ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ – ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

    Τρόπος Παράδοσης: Πρόσωπο με πρόσωπο
    Χρήση Τεχνολογιών, Πληροφορίας & Επικοινωνιών: Χρήση πλατφόρμας open e-class, προβολέα
    Οργάνωση Διδασκαλίας:  Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
    Διαλέξεις 40
    Αυτόνομη μελέτη και προετοιμασία για την τελική εξέταση 40
    Εργασία 30
    Τελική εξέταση  10
    Σύνολο Μαθήματος  130
    Αξιολόγηση Φοιτητών: – Τελική εξέταση
    – Εργασία. Οι φοιτητές αναλαμβάνουν την συγγραφή μιας εργασίας (3000-5000 λέξεων) που καταθέτουν στο τέλος του εξαμήνου.

    Τα κριτήρια της αξιολόγησης τόσο για την τελική εξέταση όσο και για την εργασία είναι τα εξής:
    – βαθμός αφομοίωσης των ανθρωπολογικών εννοιών που αναπτύσσονται στο μάθημα
    – ικανότητα δόμησης της σκέψης και σύνταξης κειμένου
    – κατανόηση των αμοιβαίων σχέσεων της εθνογραφίας/ανθρωπολογίας της Αφρικής με τον κλάδο της κοινωνικής ανθρωπολογίας εν γένει

    (5) ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΗ-ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

    • Dumont, Louis. 1996 [1975]. Εισαγωγή σε δυο θεωρίες της κοινωνικής ανθρωπολογίας, Αθήνα: Καστανιώτη.
    • Kuper, Adam. 2007 [2005]. Η επανάκαμψη της πρωτόγονης κοινωνίας. Μεταμορφώσεις ενός μύθου, Αθήνα: Αλεξάνδρεια.
    • Τσεκένης, Αιμίλιος. 2020. Η Αφρική και οι ανθρωπολογίες της. Αποικιακές και μετα-αποικιακές εθνογραφίες. Αθήνα: Πατάκη.

    Συναφή επιστημονικά περιοδικά:

    Africa
    Journal of African History
    Canadian Journal of African Studies/Revue Canadienne des Etudes Africaines
    Cahiers d’Etudes Africaines
    Journal des Africanistes
    African Studies Review