Το μάθημα αποτελεί εισαγωγή στην κοινωνία και τον πολιτισμό της Δυτικής Ευρώπης από τον 5ο μέχρι τον 18ο αιώνα. Εξετάζονται η μετάβαση από την αρχαιότητα και η διαμόρφωση του μεσαιωνικού κόσμου (5ος -15ος αι.) και στη συνέχεια το πέρασμα στην πρώιμη νεότερη περίοδο (15ος-18ος αι.). Κύριους άξονες του μαθήματος αποτελούν η διαμόρφωση του πολιτικού χάρτη της Ευρώπης («βαρβαρικά βασίλεια», κοινοτικό φαινόμενο, ανάδυση του θεσμικού και εδαφικού κράτους), η κοινωνική διαστρωμάτωση (τριμερής διάκριση της μεσαιωνικής κοινωνίας, φεουδαρχική οργάνωση, αστική κοινωνία, ελίτ και υπάλληλα στρώματα), τα δημογραφικά μεγέθη, η οικονομία (χωροδεσποτεία και αγροτικός κόσμος, αστική οικονομία, μετάβαση από τη φεουδαρχία στον καπιταλισμό, πρωτοεκβιομηχάνιση, επέκταση στον εξωευρωπαϊκό κόσμο), οι διανοητικοί ορίζοντες (ο μεσαιωνικός χριστιανισμός, το κίνημα της Αναγέννησης, τα κινήματα της Μεταρρύθμισης και Αντιμεταρρύθμισης) και η συγκρότηση ταυτοτήτων (κοινωνικών, έμφυλων, θρησκευτικών).
- Εισαγωγή στην ιστορία της Μεσαιωνικής και της Πρώιμης Νεότερης Περιόδου
Μέρος Α΄
- Το πολιτικό τοπίο της Μεσαιωνικής Δύσης – Διακυβέρνηση
- Οικονομική δραστηριότητα – Δημογραφία – Πόροι
- Εκκλησία και επίσημη θρησκεία
- Κοινωνικές δομές και ιεραρχίες – Κοινωνικές σχέσεις, ρόλοι και αντιλήψεις
- Οι διανοητικοί ορίζοντες
Μέρος Β΄
- Διακυβέρνηση και Εξουσία – Η πολιτική γεωγραφία της Πρώιμης Νεότερης Ευρώπης
- Κοινωνικές δομές και ιεραρχίες – Κοινωνικές σχέσεις και ταυτότητες
- Οικονομική οργάνωση – Δημογραφία – Υλικός πολιτισμός
- Θρησκεία και κοινωνία
- Πολιτισμός και διανοητικοί ορίζοντες
- Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες στις παραμονές της εκβιομηχάνισης και της Γαλλικής Επανάστασης
Mαθησιακά Aποτελέσματα: Το μάθημα αποτελεί εισαγωγή στην ιστορία της προνεωτερικής Δυτικής Ευρώπης και απευθύνεται σε φοιτητές/τριες με περιορισμένες γνώσεις στο συγκριμένο αντικείμενο. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές/τριες θα είναι σε θέση:
- Να προσδιορίζουν το χρονολογικό πλαίσιο των υπό εξέταση περιόδων.
- Να διακρίνουν τα ερμηνευτικά σχήματα που έχουν προταθεί από την ιστορική έρευνα.
- Να αντλούν συμπεράσματα μέσω συγκρίσεων.
- Να αξιολογούν τις αλλαγές στην ιστορική οπτική.
- Να αναθεωρούν παραδεδομένες ιστορικές κρίσεις.
- Να αναγνωρίζουν τη συνθετότητα που ενέχει η παραγωγή της ιστορικής γνώσης.
- Να κρίνουν τη σχέση της ιστορικής έρευνας με το παρόν.
Γενικές Ικανότητες: Το μάθημα αποσκοπεί σε:
- Αναζήτηση, ανάλυση και σύνθεση δεδομένων και πληροφοριών.
- Προαγωγή της ελεύθερης, δημιουργικής και επαγωγικής σκέψης.
- Αυτόνομη εργασία.
- Άσκηση κριτικής και αυτοκριτικής.
- Σεβασμός στη διαφορετικότητα και στην πολυπολιτισμικότητα.
- Bloch Marc, 1987. Η Φεουδαλική Κοινωνία. Αθήνα.
- Braudel Fernand, 1993-2002 (1949). Η Μεσόγειος και ο μεσογειακός κόσμος την εποχή του Φιλίππου Β΄, 3 τ. Αθήνα.
- Braudel Fernand, 1995-8 (1979).Υλικός πολιτισμός, οικονομία και καπιταλισμός, (15ος-18ος αιώνας), 2 τ. Αθήνα.
- Crawford Katherine, 2007. European Sexualities, 1400-1800. Cambridge.
- Gurevich Aaron, 1992. Historical Anthropology of the Middle Ages. Cambridge.
- Hufton Olwen, Ιστορία των γυναικών στην Ευρώπη (1500-1800). Αθήνα, 2003.
- Le Goff Jacques, Ο Πολιτισμός της Μεσαιωνικής Δύσης. Θεσσαλονίκη 1993.
- Kamen Henry, 2002. Πρώιμη Νεότερη Ευρωπαϊκή Ιστορία, Αθήνα.
- Μπενβενίστε Ρίκα, 2007. Από τους Βαρβάρους στους Μοντέρνους. Κοινωνική Ιστορία και ιστοριογραφικά προβλήματα της μεσαιωνικής Δύσης, Αθήνα.
- Muchembled Robert και William Monter (επιμ.), 2007. Cultural Exchange in Early Modern Europe, 4 τ., Cambridge και Νέα Υόρκη: τ. 1, H. Schilling και Ι. G. Toth (επιμ.), Religion and Cultural Exchange in Europe, 1400-1700. τ. 2, D. Calabi και S. T. Christensen (επιμ.), Cities and Cultural Exchange in Europe, 1400-1700. τ. 3, F. Bethencourt και F. Egmont (επιμ.), Correspondence and Cultural Exchange, 1400-1700. τ. 4, H. Roodenburg (επιμ.), Forging European Identities, 1400-1700.
- Muir Edward, Ritual in Early Modern Europe. Cambridge, 1997.
- Smith Julia, 2008. Η Ευρώπη μετά τη Ρώμη. Μια Νέα Πολιτισμική Ιστορία 500-1000. Αθήνα.
- Todorov Tzvetan, 2004. Η κατάκτηση της Αμερικής: το πρόβλημα του Άλλου. Αθήνα.
- Wiesner-Hanks Merry, 2008. Πρώιμη Νεότερη Ευρώπη 1450-1789, Αθήνα.
Συναφή επιστημονικά περιοδικά:
- Journal of Medieval History
- Renaissance Quarterly
- Sixteenth Century Journal
